مصاحبه درباره كتاب گنجينه ي نور جلد اول - خبرگزاري قرآني ايكنا

شنبه 16 خرداد 1394 08:54 شماره خبر : 3310500

« آنچه باید از قرآن حفظ باشیم» را بخوانید

گروه فعالیت‌های قرآنی: جلد اول مجموعه «گنجینه نور» تألیف رضا نباتی به آنچه که باید از قرآن حفظ باشیم، می‌پردازد.

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا)، جلد اول کتاب «گنجینه نور» تألیف رضا نباتی در شمارگان سه هزار نسخه به منظور حفظ 313 پیام قرآنی ویژه دانش‌آموزان پایه‌های اول تا ششم ابتدایی، فرهنگیان و اولیای دانش‌آموزان توسط انتشارات ندای آسمان به چاپ رسیده است. مؤلف در این کتاب به آنچه باید از قرآن حفظ باشیم، می‌پردازد.

به بهانه انتشار این کتاب، گفت‌وگویی با رضا نباتی، مؤلف «گنجینه نور» داشته‌ایم که در زیر می‌خوانید:
هدف شما از تألیف کتاب گنجینه نور چه بود؟
دریای بی‌کران قرآن کریم و سخنان معصومین(ع) فرصتی است تا بر قایق اندیشه سوار و در جست و جوی حقیقت ناب و زلال هستی روان شد و در این دو روزه عمر به قول شاعر؛
آب دریا را اگر نتوان کشید
پس به قدر تشنگی باید چشید
سال‌هاست این اندیشه تلخ که «چرا بهره مردمان این سرزمین نجیب و مسلمان از گنجینه‌های گهربار این دریای وسیع و عمیق، اندک و ناچیز است؟» همراه من بوده است و تلاش کرده‌ام تا جایی که ممکن است از روزنه‌هایی که به سوی نور معرفت گشوده شده، راهی به سوی حقیقت پیدا کنم و عاقبت راه را در استفاده مستقیم و بی‌واسطه از قرآن و احادیث شریف یافتم.
خداوند را شاکرم که توفیق آماده‌سازی دو جلد کتاب گنجینه نور را نصیب من کرد تا پس از سال‌ها آرزو، تلاش، تجربه، مساعدت و راهنمایی اساتید، خدمتی هرچند کوچک ولی مؤثر رقم زده شود؛ گرچه شیوه و محتوای این کتاب‌ها به تدریج با کمک خوانندگان بهتر و کامل‌تر خواهد شد.
درباره دلایل و مسائلی که منجر به تالیف این کتاب شد، توضیح دهید؟
کتاب گنجینه نور نتیجه چند سال بحث و بررسی و کارشناسی است که در عین سادگی می‌تواند یک بیانیه در ضرورت و چگونگی تحول بنیادین آموزش عمومی قرآن کشور به شمار آید و می‌توان گفت این کتاب بخش عمده‌ای از اصول، مبانی و اهدافی را که در ادامه خواهد آمد را تأمین کرده است. سایر اهداف در جلد سوم که شامل مشاهیر آیات و روایات براساس طبقه‌بندی فرازهای نامدار قرآنی و روایی خواهد بود، حاصل می‌شود.
چه مبانی و اصولی در تألیف این کتاب (جلد اول و دوم) به عنوان راهبرد و جهت اصلی حرکت مد نظر بوده است؟
1ـ کودکان باید معارف دینی و اعتقادی خود را به طور مستقیم از قرآن و سنت (‌روایات صحیح) دریافت کنند.
2ـ دو حوزه آموزش قرآن و آموزش معارف قرآن به صورت درهم تنیده و توأم ارائه شود و نه دو حوزه کاملاً جدا و دور از هم،
3ـ آموزش قرآن و حدیث باید برای مخاطبان و به ویژه کودکان معنادار باشد؛ یعنی با نیازهای روزمره آنان ارتباط مستقیم داشته باشد.
4ـ قبل از هر کاری باید آیات شریف قرآن کریم متناسب با نیاز، درک و فهم و علایق دانش‌آموزان طبقه‌بندی شود و سپس برای آموزش هر بخش به طراحی محتوا و روش اقدام کرد. در حال حاضر این رویه معکوس است.
5ـ به «فرهنگ آموزش قرآن» به جای پرداختن به آموزش مقدمات بی‌ روح به نام آموزش قرآن توجه شود. (عمل شرط آموزش)
6ـ اولویت «تعلیم کتاب‌الله» باشد و نه آموزش مقدماتی چون روخوانی، روان‌خوانی، تجوید، قرائت و حفظ و... به نام آموزش قرآن،
7ـ آموزش مقدمات یادگیری قرآن (از روخوانی تا حفظ و مفاهیم) باید در خدمت «تعلیم کتاب‌الله» باشد.
8ـ فرهنگ انس مستمر و روزانه آحاد مردم با قرآن کریم به عنوان مهم‌ترین هدف گمشده در آموزش قرآن کشور و کلید حل مشکلات فرهنگی کشور احیا شود.
9ـ آموزش‌های عمومی مستقل از آموزش‌های تخصصی قرآن ارائه و برنامه‌ریزی شود و نه این که آموزش عمومی مقدمه آموزش‌های تخصصی قرآن قرار گیرد.
10ـ عناوین و سرفصل‌ها در محتوای آموزش‌های عمومی قرآن باید جامع و درهم تنیده شود؛ مانند ارتباط آموزش خواندن با آموزش مفاهیم قرآن،
11ـ آموزش‌هایی مانند تجوید و حفظ و قرائت نیز می‌تواند در دو بخش عمومی و تخصصی تعریف، برنامه‌ریزی و اجرا شود. مانند حفظ نسبی و تجوید عمومی،
12ـ آموزش مهارت تفکر در آموزش عمومی قرآن(به عنوان حلقه مفقوده در ایجاد علاقه و انگیزه درونی مخاطبان) در اولویت آموزش قرار گیرد.
13ـ آموزش مفاهیم (درک معنا) با آموزش قرائت در هم تنیده ارائه شود، نه دو بخش مستقل از یکدیگر،
14ـ ترجمه‌خوانی و استفاده از ترجمه‌های رایج در فهم قرآن به عنوان مقدمه‌ای برای آموزش مفاهیم قرآن کریم (‌به شکل اصولی و روش‌مند) مورد توجه قرار گیرد.
موارد چهارده‌گانه فوق را می‌توان به عنوان اصول پیشنهادی حاکم بر برنامه و اهداف آموزش عمومی قرآن در کشور قلمداد کرد. شاید بیان این تذکر در این بخش لازم باشد که طبق مصوبه منشور توسعه فرهنگ قرآنی کشور، اهداف آموزش عمومی قرآن در مبانی، اصول و روش‌ها و نیز طراحی محتوا باید از حوزه آموزش‌های تخصصی جدا شود. به طور قطع اکتفا به ابلاغ این اهداف بدون تعیین اصول و چارچوب‌های لازم، اثر‌بخش نخواهد بود، بلکه به تدریج علیه خودش به کار خواهد رفت.
در تألیف این کتاب به چه اهداف و موضوعاتی توجه داشته‌اید؟
این اثر که در راستای ترویج فرهنگ ناب و انسان‌ساز قرآن کریم و معارف اهل بیت(ع) و نیز در پاسخ به منویات رهبر معظم انقلاب اسلامی و تحقق اهداف آموزش عمومی قرآن کریم کشور، تألیف و شده است بر آن است تا به بهانه پرداختن به حفظ موضوعی پیام‌های قرآنی و روایات شریف ائمه معصومی(ع) چند هدف ارزشمند زیر را نیز دنبال کند:
1ـ محتوای ارائه شده برای مخاطبان معنا‌دار باشد. (با نیاز روزمره و علایق دانش‌آموزان ارتباط تنگاتنگ داشته باشد.)
2ـ سطح مورد انتظار و نیز روش آموزش پیشنهادی برای همه دانش‌آموزان قابل حصول و لذت‌بخش باشد.
3ـ پیام‌های قرآنی و احادیث نورانی در کنار آموزش کتاب‌های درسی دینی و قرآن به عنوان فعالیت‌های مکمل ارائه شود.
4ـ به بهانه حفظ موضوعی این پیام‌های قرآنی و احادیث نورانی، زمینه مناسبی برای آموزش مهارت تفکر که مقدمه عمل صالح است فراهم شود.
4ـ احادیث و موضوعات انتخاب شده عمدتاً برگرفته از بخش «شعارهای هفته» کتاب‌های درسی پایه‌های ابتدایی، راهنمایی و متوسطه دهه‌های قبل و از سایر کتب، منابع و سایت‌های مرتبط با معارف اهل بیت(ع) است.
ارتباط این کتاب با منویات مقام معظم رهبری درباره حفظ و مفاهیم قرآن چیست؟
از اهداف این دو کتاب که می‌تواند تا حدود زیادی به مطالبات و منویات مقام معظم رهبری پاسخ دهد، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
1ـ توجه به ترویج فرهنگ و معارف قرآن کریم و اهل بیت(ع) برای تحقق سبک زندگی اسلامی ـ ایرانی در کشور،
2ـ تقویت مهارت‌های پایه‌ای خواندن، فهمیدن، تدبر، تفکر و انس مستمر با قرآن و احادیث اهل بیت(ع)،
3ـ حفظ اجمالی احادیث مشهور و مناسب با نیاز دانش‌آموزان در هر پایه تحصیلی در کنار حفظ قرآن کریم، با تقویت انگیزه مخاطبان در اثر کسب تجربه موفق،

4، زمینه‌سازی تحقق اهداف آموزش عمومی قرآن کریم در خانه و مدرسه با بهره‌گیری از شیوه‌های آسان و همگانی،
5ـ در اختیار قرار دادن گنجینه‌ای از پیام‌های قرآنی و احادیث نورانی برای استفاده اقشار مختلف از جمله؛ معلمان، دانش آموزان، اولیا و کارشناسان و پژوهشگران قرآنی در طرح و برنامه‌های متنوع،

از ویژگی‌های فیزیکی و محتوایی این دو کتاب به چه مواردی می‌توان اشاره کرد؟
1ـ با توجه به چهار رنگ بودن کتاب، روایات به شکل آموزشی و منطبق با رسم‌الخط و شیوه علامت‌گذاری کتاب‌های درسی تنظیم و ارائه شده است.
2ـ در انتخاب آیات و احادیث، به شهرت، سادگی، کوتاهی و روانی عبارات و نیز قابلیت طرح برای بحث و گفت‌وگو در کلاس درس توجه شده است.
3ـ در کنار انتخاب موضوعات متنوع به عناوین نماز، انس روزانه با قرآن، علم‌آموزی، ظلم‌ستیزی، احترام به والدین و مسائل اخلاقی و اجتماعی و فرهنگی تأکید بیشتری شده است.

4ـ به تدریجی بودن روش آموزش از ساده به مشکل و در قالب هفت سطح با هدف آموزش مهارت فهم آیات و روایات با بهره‌گیری از روش ترجمه و کشیدن خط زیر کلمات ساده و پرکاربرد توجه و تأکید شده است.
5ـ در انتخاب آیات و احادیث و ترجمه آنها، توانایی مخاطبان در خواندن، فهم و تدبّر اولیه و هم‌چنین نیازها، علایق و انگیزه آنها توجه شود؛ لذا معلمان و اولیای دانش‌آموزان در مقام آموزش، هم به موضوع پیام و حدیث و هم به ترجمه آن دقت کرده و در همین حد نیز از مخاطب انتظار شرح و توضیح داشته باشید.

انتظار شما از جامعه بویژه معلمان و مدارس چیست؟
انتظار این است که مدیران مدارس و معلمان علاقه‌مند با پرداختن به آموزش تدریجی این پیام‌های قرآنی و احادیث نورانی در فرصت‌های کوتاه و مناسب مدرسه و کلاس درس، ضمن تشویق دانش‌آموزان به حفظ نسبی آنها، زمینه انس عملی آنان با قرآن کریم و معارف اهل بیت(ع) را فراهم آورند.

مصاحبه با خبرگزاري فارس

مؤلف کتاب‌های آموزش قرآن در گفت‌وگوی تفصیلی با فارس مطرح کرد

چرا صدای زنگ قرآن مدارس شنیده نمی‌شود

مؤلف کتاب‌های آموزش قرآن با بیان اینکه چرا صدای زنگ قرآن مدارس شنیده نمی‌شود، گفت: با وجود اینکه در آموزش و پرورش هزینه‌های زیادی به نام قرآن برای برنامه‌های قرآنی می‌شود، اما این هزینه‌ها کمکی به ارتقای اهداف برنامه درسی نمی‌کند.

رضا نباتی مؤلف کتاب‌های درسی آموزش قرآن دوره ابتدایی در گفت‌وگو با خبرنگار آموزش و پرورشخبرگزاری فارس در خصوص تغییرات کتاب‌های قرآن اظهار داشت: کتاب‌های درسی، دو،‌ سه سالی است که تغییر کرده‌اند اما درس قرآن پایه‌های چهارم تا ششم ابتدایی تغییری نداشته‌اند؛ بنابراین در پایه پنجم امسال تغییری نخواهیم داشت.

وی در پاسخ به این پرسش که «چه کنیم تا اشتیاق دانش‌آموزان به قرآن بیشتر شود؟»، افزود: چند مسئله وجود دارد، یک بخش آن به برنامه‌ریزان، معلمان و مجریان و نیز اولیای دانش‌آموزان برمی‌گردد، اشکال اساسی به نظر من مربوط به حوزه برنامه‌ریزی و اجراست که در این قسمت دچار یکسری باورهای غلط در جامعه هستیم.

نباتی ادامه داد: یک سری به عدم درک درست و کامل معلمان و مدارس از برنامه درسی مربوط می‌شود؛ می‌‌توانم بگویم با وجود اینکه در آموزش و پرورش، هزینه‌های زیادی به نام قرآن برای برنامه‌های قرآنی می‌شود، اما این هزینه‌ها کمکی به ارتقای اهداف برنامه درسی نمی‌کند.

* بسیاری از فعالیت‌های قرآنی  که به نام آموزش قرآن در کشور انجام می‌گیرد در واقع آموزش قرآن نیست

مؤلف کتاب‌های آموزش قرآن دوره ابتدایی افزود: در واقع هدررفت اعتبارات و نیز اتلاف وقت و انرژی نیروی انسانی به خاطر آن است که این فعالیت‌ها در راستای وظیفه و مأموریت ذاتی آموزش و پرورش و مصوبات شورای عالی نیست؛ به عنوان نمونه در این سال‌ها بودجه نیم‌درصدی آموزش عمومی قرآن کشور که مصوب شورای توسعه فرهنگ قرآنی است، اعتبارات چند صد میلیاردی را سالیانه در اختیار وزارت آموزش و پرورش به عنوان مسئول آموزش عمومی قرآن قرار می‌دهد، اما این اعتبارات در راستای وظایف سازمانی و مأموریت ذاتی وزارت آموزش و پرورش هزینه نمی‌شود.

نباتی یادآور شد: می‌توان گفت اغلب باورهایی که درباره آموزش قرآن در کشور وجود دارد، اشتباه است و عدم موفقیت برنامه‌ها و آموزش‌ها در اثر پافشاری درحفظ این باورهاست، در این باره ضرورت دارد در اسرع وقت تجدید نظر لازم صورت پذیرد، برای نمونه می‌توان به جدا بودن حوزه آموزش مهارت‌های قرآن از معارف قرآن اشاره کرد که این یک خطای استراتژیک در آموزش قرآن کشور است.

وی اضافه کرد: ما مهارت‌های قرآن مانند روخوانی، روان خوانی و تجوید را یاد می‌دهیم و نام آموزش قرآن را روی آن می‌گذاریم، اما آن چیزی که قرآن به خاطرش نازل شده است یعنی هدایت مورد توجه قرار نمی گیرد و اتفاق نمی‌افتد؛ بسیاری از فعالیت‌های قرآنی  که به نام آموزش قرآن در کشور انجام می‌گیرد در واقع آموزش قرآن نیست.

مؤلف کتاب‌های آموزش قرآن دوره ابتدایی گفت: این فعالیت‌هایی از نوع مقدمات آموزش عربی است مانند (روخوانی قرآن)، و یا مباحث هنری است مانند آموزش تجوید و صوت و لحن که چندان ارتباطی با آموزش قرآن ندارد، بلکه جزء فعالیت‌های تخصصی و هنری و مکمل آن هم برای افراد خاص به شمار می‌رود و نباید به عموم مردم تحمیل شود.

* وقتی قرآن آموزش داده شده است که بتواند در فرد تغییر رفتار ایجاد کند

نباتی بیان داشت: آموزش قرآن یعنی تعلیم کتاب الله، یعنی این که باید هدف اصل آموزش معنادار مبتنی بر نیاز زندگی فرد در آن دوره سنی باشد، طبیعتاً آموزش قواعد و مهارت‌ها باید در خدمت تعلیم کتاب الله و ابزار آن قلمداد شود و وقتی قرآن آموزش داده شده است که بتواند در فرد تغییر رفتار ایجاد کند.

مؤلف کتاب‌های درسی آموزش قرآن دوره ابتدایی افزود: نمونه کوچکی در این خصوص، تولید برنامه تلویزیونی باغ رویایی است که هر روز ساعت چهار از شبکه قرآن پخش می‌شد که در آن به جای آموزش مستقیم حروف، حرکات، قواعد مقدماتی و یا هنرهای تجویدی، صوت و لحنی، به این موارد به صورت جنبی و در حد نیاز عمومی اشاره می‌شود.

وی با بیان این که یکی از خطاهای استراتژیک ما این است که فکر می‌کنیم خواندن از فهمیدن جداست، گفت: خواندن یعنی فهمیدن و مگر می‌شود مطلبی را خواند و نفهمید؛ قرآن، ما را به خواندن، فهمیدن و تدبر و عمل به فرامین می‌خواند و این انتظارات باید در آموزش‌های ما نه تنها بروز و ظهور داشته باشد بلکه باید اصل و اساس باشد.

این کارشناس ارشد تعلیم و تربیت اسلامی اضافه کرد: نگاه اخباری‌ این است که انسان‌ها به دلیل محدودیت‌هایی که دارند نمی‌توانند به فهم و بهره مندی مستقیم از قرآن بپردازند و باید از منابع دیگر نیز مانند احادیث و تفاسیر در این زمینه استفاده کنند، لذا آموزش قرآن را به خواندن بدون درک و فهم و تدبر محدود کرده‌اند، این یکی از حجاب‌هایی است که راه پیشرفت معرفتی از قرآن را مسدود کرده است.

نباتی افزود: متأسفانه تعلیم و تربیت غربی نیز کاملا مؤید این نگاه غلط است و باز متأسفانه اسناد تحولی هم این نگاه را تأیید می‌کند و نیازمند بازنگری است.

* آموزش باید معنادار باشد یعنی با نیازهای زندگی فرد در ارتباط باشد

مؤلف کتاب‌های آموزش قرآن دوره ابتدایی اظهار داشت: یکی از باورهای غلط جامعه دینی ما تصور غلط از واژه و مفهوم «ثواب» است؛ ثواب محرک است برای پاسخی به نام عمل صالح؛ ثواب وسیله است اما متاسفانه تبدیل به هدف شده است و این یعنی تقلیل ارزش‌هایی مانند قرآن و نماز و .. به ثواب و سعادت اخروی و نیز ترویج این فکر که این امور تأثیر سرنوشت سازی بر زندگی دنیوی ما ندارد.

این کارشناس ارشد تعلیم و تربیت اسلامی گفت: برای روشن شدن موضوع مثالی می‌زنم، شما برای این که فرزندتان نماز بخواند به او جایزه می‌دهید تا تشویق شود، این خیلی عالی است، اما اگر مراقبت نکنید و این کار را آن قدر تکرار کنید تا جایزه به هدف تبدیل شود، آن گاه فرزند شما شرطی می‌شود و نماز می‌خواند تا جایزه بگیرد و این یعنی نوعی انحراف و خطر برای بروز انحطاط در عرصه تربیت دینی جامعه.

وی افزود: ارائه الگوی مناسب برای سبک زندگی اسلامی ـ ایرانی در گروی اصلاح چنین امور و زدودن چنین باورهایی از جامعه است.

نباتی با بیان اینکه از باورهای غلط دیگر این است که به بچه‌ها در کلاس قرآن تعداد حروف، حرکت و قواعد آن را یاد می‌دهیم، گفت: در صورتی که این‌ها چیزهایی نیست که آن ها احتیاج داشته باشند؛ امروز در دنیا می‌گویند آموزش باید معنادار باشد یعنی با نیازهای زندگی فرد در ارتباط باشد.

مؤلف کتاب‌های آموزش قرآن یادآور شد: یکی از باورهای غلط در آموزش قرآن این است که همواره بیان می‌شود می‌خواهیم در 20 تا 30 جلسه به بچه‌ها قرآن یاد دهیم تا همه بخش‌های آن را بخوانند؛ از نظر برنامه ریزی و هدف گذاری باید دید این هدف تا چه حد ضرورت و امکان دارد، همین تفکر باعث بروز آسیب‌های متعددی در حوزه آموزش قرآن است.

وی افزود: ما به جای چنین مطلبی باید بگوییم مخاطب ما در هر گروه سنی و با هر شغل و نگرشی چه بخش‌هایی از قرآن کریم را باید یاد بگیرد تا در زندگی به آن عمل کند و سپس باید به تعیین روش‌های آموزش آن آیات بپردازیم.

نباتی گفت: اینکه افراد باید با قرآن انس داشته باشند، مهم ترین هدف از آموزش قرآن است، اما چرا این اُنس برقرار نمی‌شود، به دو دلیل مهم است اولاً این که خود انس با قرآن محصول آموزش صحیح است و ثانیاً از همان ابتدای آموزش باید مورد توجه و تأکید جدی معلم قرآن و مؤسسان و برنامه ریزان باشد که البته تاکنون چندان مورد توجه نبوده است، به تعبیر دیگر اگر در اهداف برنامه آموزش قرآن موضوع انس با قرآن به صورت شفاف دیده شود و نیز محتوا و روش درست و معنادار باشد خود به خود انس با قرآن ایجاد می‌شود.

* در مقابل هدف‌ها و فعالیت‌ها باید برونداد آن نیز بررسی شود

مؤلف کتاب‌های آموزش قرآن دوره ابتدایی یادآور شد: به عنوان نمونه مردم کشور ما اغلب در ماه مبارک رمضان ختم قرآن می‌کنند، اما چند درصد از آنها بعد از ماه رمضان هم با قرآن انس دارند و این به دلیل وجود باورهای غلط و اشکالات در حوزه آموزش قرآن است.

وی با تأکید به کار کارشناسی افزود: بزرگ ترین چالش در این حوزه مربوط به حوزه مدیریت قرآنی کشور است، مدیران به دلیل مسئولیت‌شان در امور کارشناسی به راحتی ورود پیدا کرده و اعمال نظر می‌کنند و هیچ گاه هم در مقابل اشتباهاتشان جوابگو نیستند.

این کارشناس ارشد تعلیم و تربیت اسلامی گفت: به عنوان نمونه راه اندازی 10 هزار مدرسه قرآنی با صرف میلیاردها تومان با کدام نظر کارشناسی انجام شد، چرا یک دفعه جمع شد ، چرا در یک سال، سه میلیون و دویست هزار نفر حافظ قرآن معرفی و سال بعد خبری نمی‌شود، چرا سؤال نمی‌شود که بین این همه هزینه و برونداد و خروجی این همه تبلیغات چه نسبت معنادار و قابل قبولی وجود دارد ، چرا با مسرفین بیت المال برخورد نمی‌شود تا این شیوه ادامه نیابد.

وی اضافه کرد: بسیاری از مدیران درحوزه قرآن دلسوز هستند اما این دلسوزی کافی نیست زیرا آنها کارشناس نیستند، مدیریت‌های آنها عموماً تصدیق بلاتصور است، پول خرج می‌کنند اما درست خرج نمی‌کنند، به حرف کارشناسی بها نمی‌دهند و در نتیجه بسیاری از هزینه‌ها جز اتلاف نیروی انسانی و اسراف بیت‌المال و به وجود آوردن بدبینی و از بین رفتن انگیزه‌ها نتیجه‌ای در بر ندارد.

این کارشناس برنامه ریزی درسی گفت: در مقابل هدف‌ها و فعالیت‌ها باید برونداد آن نیز بررسی شود تا از نتایج آن برای ادامه کار و نه تکرار آن استفاده شود، یعنی اینکه آیا این هزینه با نتیجه تناسب دارد؛ به عنوان نمونه به این سوال ملی چند ده ساله پاسخ داده شود که چرا آموزش روخوانی قرآن از پیش دبستانی تا مقطع فوق‌لیسانس که یک واحد روخوانی قرآن دارند ادامه می‌یابد و چرا نتیجه نمی‌گیریم.

 وی با گلایه‌مندی از شورای توسعه فرهنگ قرآنی کشور اظهار داشت : اساساً هدف از تشکیل کمیسیون آموزش عمومی قرآن رفع همین مشکل و پاسخ به سؤال بالا بود اما چرا از بودجه‌های آموزش عمومی قرآن برای اصلاح و بهبود و تقویت ساعات آموزش قرأن استفاده نمی‌شود و چرا صدای زنگ قرآن مدارس شنیده نمی‌شود؟

* مهمترین آسیب آموزش عمومی قرآن کشور عدم توجه به تربیت نیروی انسانی ماهر است

مؤلف کتاب‌های آموزش قرآن دوره ابتدایی ادامه داد: مهمترین آسیب آموزش عمومی قرآن کشور عدم توجه به تربیت نیروی انسانی ماهر است، تربیت نیروی انسانی مغفول‌ است زیرا هزینه‌بردار است و بخش اعظم اعتبارات آموزش عمومی قرآن را می‌بلعد و به دلایلی که گفته شد باز هم مشکل به قوت خود باقی است.

وی با اشاره به بودجه آموزش و پرورش عمومی قرآن افزود: 200 میلیارد تومان بودجه آموزش عمومی قرآن آموزش و پرورش است که 70 تا 80 درصد آن تخصیص پیدا کرده است، اما از این بودجه چقدر هزینه برنامه رسمی و مأموریت ذاتی آموزش و پرورش می‌شود، یعنی بودجه را در جاهایی هزینه می‌کنیم که هیچ ربطی به وظایف آموزش و پرورش ندارد چرا که وظیفه آموزش و پرورش، آموزش عمومی قرآن یعنی خواندن و فهم اولیه و انس با قرآن است.

مؤلف کتاب‌های آموزش قرآن دوره ابتدایی افزود: در بحث آموزش نیروی انسانی، بحث تخصص معلمان، روش‌های نوین و کارآمد تدریس، ارزشیابی پیشرفت تحصیلی، مهارت‌های ارتباطی معلمان با دانش‌آموزان، خصوصیات فردی معلمان، پایبندی عملی معلمان قرآن به مسائل اعتقادی و مذهبی، چیزهایی است که باید برای آن وقت و هزینه اختصاص داده شود.

نباتی در پاسخ به این پرسش که « آیا در نگارش کتاب‌های قرآن، سبک جدیدی به کار برده شده است؟»، گفت: بله، با وجود مشکلات متعدد تا حد توان و بضاعت علمی و مبتنی بر پیوست‌های پژوهشی و کاربست آن ها، توجهات خوبی به ارائه اهداف و محتوا و روش‌های جدید شده است اما این که چقدر معلمان نسبت به آشنایی و استفاده از آنها آموزش دیده و نظارت می‌شوند، جای بحث دیگری است؛ حقیقت این است که بزرگ ترین مشکل آموزش و پرورش در این زمینه پس از نیروی انسانی ماهر، بی توجهی به نظارت و ارزیابی وضعیت اجراست، همین مطلب نشان می‌دهد که نگاه مسئولان هنوز از کمی نگری به سوی کیفی نگری تغییر نکرده است.

وی با طرح مثالی ادامه داد: دانش‌آموزان در دوره ابتدایی هفته‌ای 3 زنگ قرآن دارند، کتاب درسی داشته و به معلم برای تدریس این درس حقوق داده می‌شود ولی همین ساعات به دلیل عدم حمایت و نظارت اغلب تشکیل نمی‌شود و یا درست اجرا نمی‌شود و مسئولان این ساعات پر ارزش موجود را رها کرده و به دنبال فعالیت‌های غیر مرتبط با مأموریت‌های ذاتی این وزارتخانه، مانند برگزاری طرح ملی حفظ قرآن که در واقع وظیفه آموزش و پرورش نیست می‌پردازند.

مؤلف کتاب‌های آموزش قرآن دوره ابتدایی به خبرنگار فارس گفت: در حال حاضر آموزش و پرورش تعداد زیادی مدارس تخصصی قرآن راه‌اندازی کرده‌است و خوب است این مدارس که با تصویب شورای عالی آموزش و پرورش تشکیل شده، مجدداً احیا شود؛ چرا که برنامه درسی و آموزشی این مدارس سطح غنی شده مدارس عادی و کاملاً منطبق با وظایف و ماموریت آموزش و پرورش است.

نباتی با بیان اینکه نباید از این بودجه‌های کمکی صرفاً به عنوان کارهای تبلیغی و رسانه‌ای استفاده کرد، گفت: امروز شعار تحول بنیادین در‌ آموزش و پرورش مستلزم پرداختن به تربیت و آموزش نیروی انسانی متخصص است و داشته‌های ما ساعت آموزش قرآن و کتاب درسی و معلمان قرآن هستند؛ تحول بنیادین یعنی اینکه مادامی که ساعت قرآن، کتاب و معلم دچار نقص است و نیاز به آموزش، تکمیل، توسعه و تقویت دارد نباید به کار دیگری بپردازیم.

* چرا «یکپارچه ‌سازی فعالیت‌های قرآن آموزش و پرورش» اجرایی نشد؟

مؤلف کتاب‌های آموزش قرآن دوره ابتدایی افزود: اهداف آموزش عمومی قرآن تصویب شده است، اما مبانی و راهنمای عمل آن که محدوده و چارچوب و تعاریف آن را مشخص می‌کند، ارائه نشده است؛ در نتیجه هر ارگان و مؤسسه‌ا‌ی به سلیقه خود به آن عمل می‌کند، در این زمینه شورای توسعه و کمیسیون آموزش عمومی باید پاسخگو باشد.

نباتی با تأکید بر اینکه مدیران باید مدیریت کنند و کارشناسان باید کارشناسی کنند، گفت: وضعیت موجود زمانی به سوی وضعیت مطلوب پیش خواهد رفت که مدیران، مدیریت کرده و کارشناسان، کارشناسی کنند؛ بسیاری از فعالیت‌های قرآنی کشور با این که خوب تعریف شده‌اند اما همواره گرفتار سوء مدیریت هستند.

وی افزود: یکی از مهمترین آسیب‌ها از سوی والدین و خانواده ها وارد می شود، سوال این است که در برنامه ریزی‌ها آیا خانواده‌ها واقعا پیگیر درس قرآن فرزندان خود هستند.

نباتی تصریح کرد: جناب آقاي دكتر فانی وزیر محترم آموزش و پرورش در برنامه پیشنهادی خود هنگام معرفی برای تصدی وزارت آموزش و پرورش بندی آورده بود و آن «یکپارچه ‌سازی فعالیت‌های قرآن آموزش و پرورش» بود؛ در طول دو سال گذشته انتظار این بود که این وعده محقق شود؛ چرا که فعالیت قرآنی آموزش و پرورش با توجه به سیستم جزیره‌ای بودن آن بیش از این توان نداشته و با وضعیت موجود هیچ وقت به موفقیت نخواهد رسید.

 

برنامه تلويزيوني باغ رويايي از شبكه قرآن سيما

«باغ رویایی»؛ تحقق اهداف آموزش عمومی قرآن

کارشناس برنامه «باغ رویایی» شبکه قرآن سیما ضمن اعلام خبر پخش این برنامه همسو با اجرای طرح «۱۴۴۹، قرآن، کتاب زندگی» تأکید کرد که تحقق اهداف آموزش عمومی قرآن در این برنامه مد نظر است.

رضا نباتی، کارشناس برنامه «باغ رویایی» شبکه قرآن سیما در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) اظهار کرد: برنامه باغ رویایی که همسو با اجرای طرح قرآنی «1449، قرآن، کتاب زندگی» برای مخاطبان کودک و نوجوان پیش‌بینی شده است هر روز از ساعت 16 تا 16:30 به روی آنتن شبکه قرآن سیما می‌رود.
وی با بیان اینکه بخشی از برنامه باغ رویایی به آموزش و بخش دیگر به معارف قرآنی اختصاص دارد، افزود: در بخش آموزش، آیه‌ای از قرآن کریم آموزش داده می‌شود به این صورت که در ابتدا صحیح‌خوانی و بعد فصیح‌خوانی را آموزش می‌دهیم. در مرحله صحیح‌خوانی بچه‌ها باید عبارت را بخوانند تا چشمشان با عبارت آشنا شود و در بخش فصیح‌خوانی نیز معلم می‌خواند و بچه‌ها تکرار می‌کنند.
نباتی ادامه داد: در بخش مفاهیمی برنامه نیز به مفاهیم و درک معنا توجه داریم؛ در این بخش از بچه‌ها سوال می‌پرسیم و آنها جواب می‌دهند. مرحله بعد تدبر در آیه است که هر یک از بچه‌ها هرآنچه که از آِیه آموخته‌اند، بیان می‌کنند.

درگیری ذهنی بچه‌ها با آیات قرآن مهم‌ترین هدف «باغ رویایی»
وی با عنوان این مطلب که هدف اصلی ما در برنامه باغ رویایی، درگیری ذهنی بچه‌ها با آیات قرآن است، افزود: معلم در این برنامه بیشتر نقش راهنما را دارد و بیشتر تلاش داریم که بچه‌ها با موضوع مورد نظر درگیری ذهنی پیدا کنند تا به سبک زندگی که مورد نظر مقام معظم رهبری است نزدیک شویم.
کارشناس برنامه باغ رویایی اظهار کرد: برنامه باغ رویایی هرچند که در طول اجرای طرح 1449، قرآن، کتاب زندگی پخش می‌شود اما پخش این برنامه پس از اجرای طرح و در طول سال تحصیلی آینده نیز ادامه خواهد داشت.

آموزش قرآن با توجه به اهداف آموزش عمومی قرآن
وی درباره ویژگی‌های آموزش قرآن در این برنامه تلویزیونی گفت: در این برنامه نگاهمان بر این بود که از قالب روخوانی و قواعد تجوید و ... به سمت آموزش خود قرآن بیاییم و نحوه آموزش قرآن را با توجه به اهداف آموزش عمومی قرآن دنبال کنیم؛ برنامه باغ رویایی در واقع پاسخی به اهداف آموزش عمومی قرآن کشور است.
نباتی ادامه داد: برنامه تلویزیونی باغ رویایی به عنوان یک الگو در زمینه آموزش قرآن است که به نظر می‌رسد تمامی برنامه‌هایی که در جهت آموزش قرآن اجرا می‌شوند، می‌توانند به نوعی از این برنامه الگوبرداری کنند و به این سمت حرکت کنند تا اهداف آموزش عمومی قرآن نیز محقق شود.
وی یادآور شد: اگر می‌خواهیم جامعه ما در جهت سبک زندگی که رهبر معظم انقلاب بر آن تأکید داشته‌اند حرکت کند باید سبک آموزش ما نیز جدید باشد که البته این اتفاق در برنامه باغ رویایی رخ داده است.

گله‌مندی از جامعه قرآنی به دلیل عدم اظهارنظر درباره برنامه‌های قرآنی سیما
این کارشناس قرآنی در بخش دیگری از سخنان خود ضمن گله‌مندی از جامعه قرآنی که هیچگاه نسبت به پخش برنامه‌های قرآنی در شبکه قرآن سیما و دیگر شبکه‌ها اظهار نظر نمی‌کنند، گفت: در برنامه‌های هنری، فرهنگی و ورزشی که از تلویزیون پخش می‌شود همواره شاهد آن هستیم که مخاطبان این برنامه‌ها اظهارنظر خود را به گونه‌های مختلف بیان می‌کنند اما دوستان قرآنی نسبت به برنامه‌های قرآنی صداوسیما بی‌تفاوت هستند.
وی ادامه داد: زمانی که یک فیلم سینمایی و یا یک سریال از تلویزیون پخش می‌شود برای مخاطبان خاص خود به قدری جذاب است که از این برنامه‌ها کلی حمایت می‌کنند اما اگر یک برنامه قرآنی پخش شود قرآنیان هیچ اظهاری نظری ندارند.