نقد
محسن ميرباقرى استاد علوم قرآن در پاسخ به شبهات:
الفاظ هم از خداست
محسن ميرباقرى، چهره نام آشناى عرصه قرآن پژوهى در كشور است كه مردم بار ها چهره او را از صدا و سيما ديده و سخنانش را درباره وحى شنيده اند.
وى در پى برخى اهانت ها و هتك حرمت ها به ساحت قرآن كريم و پيامبر اعظم(ص)، گفت وگويى انجام داده كه در ادامه مى آيد:
* عده كمى ادعا مى كنند، قرآن و آيات آن براى زمان خودش و مردم آن دوره نازل شده و دانش پيامبر(ص) به اندازه همان مردم بوده و آنها دانشى كه ما امروز در اختيار داريم را نداشته اند. بنابراين در جهان مدرن امروز نيازى به برخى از آن آيات نيست. نظر شما در اين باره چيست
شخصى از امام رضا(ع) پرسيد: چه مى شود كه قرآن هرچه درس داده مى شود و هرچه گفت وگو مى شود بر طراوت آن افزوده مى شود و هرگز كهنه نمى شود. در حالى كه هر موضوع ديگرى، اگر چندين بار تكرار شود انسان را خسته مى كند و كهنه مى شود. امام رضا(ع) فرمودند: زيرا خداوند، قرآن را براى يك زمان كه براى زمان ديگر نباشدو براى يك دسته كه براى دسته ديگر نباشد نازل نكرده است. قرآن در هر زمانى تازه و با نشاط است تا روز قيامت(سند الامام الرضا ـ جلد يك ـ كتاب التفسير ـ صفحه ۳۰۹ ـ حديث ۱۲) شبيه اين احاديث از امام رضا(ع) و ساير اهل بيت(ع) بسيار است.
* شنيده شده كه برخى مدعيان وحى را مانند الهاماتى دانسته اند كه گهگاه به قلب شاعران و عارفان وارد مى شود. در اين باره توضيح دهيد
شخصيت گرامى و با عظمت پيامبر(ص) به عنوان انسانى صادق هميشه مطرح بود و ما ايشان را صادق مى دانيم و در آن ترديدى هم نداريم. بر همين اساس آيات قرآن كه از زبان ايشان بيان شده همه صادق اند. با اين ادله محكم (آيات قرآنى) براحتى مى شود اثبات كرد كه آيات قرآن از سوى خداوند بر پيامبر(ص) نازل شده و هرگز الهاماتى از قبيل آنچه شاعران و عارفان دارند نبوده است. آنچه قرآن درباره قرآن مى گويد را مى توان در آياتى، نشان داد:
۱- در يكى از آيات سوره بقره آمده است: «و اگر شما را شكى است در قرآنى كه ما بر محمد(ص) بنده خود فرستاديم، پس بياوريد يك سوره به مثل آن و بخوانيد گواهان خود را (و از بزرگان و فصحا هر كه كمك مى خواهيد) به جز خدا اگر راست مى گوييد.»
۲- در آيه ۱۵ سوره مائده آمده است: «اى اهل كتاب، رسول ما آمده تا حقايق و احكام بسيارى از آن چه از كتاب آسمانى (تورات و انجيل) را پنهان مى داريد براى شما بيان كند و از سر بسيارى (از خطاهاى شما) در گذرد. همانا از جانب خدا براى هدايت شما نورى عظيم و كتابى به حقانيت آشكار آمد.»
۳- در آيه ۳ و ۴ سوره آل عمران آمده است: «و نازل كرد به سوى تو كتاب قرآن را بحق و براستى كه دليل راستى كتب آسمانى پيش از او باشد و كتاب تورات و انجيل را فرستاد براى هدايت مردم و كتاب جدا كننده ميان حق و باطل را فرستاد. همانا آنان كه به آيات خدا كافر شدند بر آنها عذاب سخت است و خدا قوى و تواناست و انتقام ستمكاران با اوست.»
۴- در آيه ۱۰۵ و ۱۰۶ سوره اسراء آمده است: «و ما اين آيات را به حق فرستاديم و براى اقامه حق و راستى نازل شد و نفرستاديم تو را به جز براى آن كه مؤمنان را بشارت به رحمت و كافران را از عذاب الهى بترسانى و قرآن را جزء جزء بر تو فرستاديم كه تو نيز بر امت به تدريج قرائت كنى. اين قرآن كتابى از تنزلات ماست.»
نتيجه :
در همه اين آيات، قرآن به عنوان كتاب الهى معرفى مى شود، نه به عنوان كتابى كه بشر (حضرت رسول(ص)) آن را بيان داشته است.
در بسيارى از آيات ديگر از قرآن مجيد نازل كننده، يك مأمور و يك پيك آسمانى است كه در قرآن با سه تعبير آمده است. گاهى به نام روح القدس، گاهى روح الامين و گاهى جبرائيل ناميده مى شود.
۱- اين در آيات ۱۹۳ و ۱۹۲ سوره شعرا: «و اين قرآن به حقيقت از جانب خدا نازل شده و روح الامين آن را نازل گردانيد.».
۲- در آيه ۹۷ سوره بقره: «بگو اى پيامبر هر كه با جبرائيل دشمن است با خدا دشمن است زيرا او به زمان خدا، قرآن را به قلب پاك تو رسانيد در صورتى كه آن قرآن گواه راستى ساير كتب آسمانى و هدايت و بشارت براى اهل ايمان است.»
۳- آيه ۱۰۲ سوره نحل: «تو بگو كه اين آيات را روح القدس از جانب پروردگار من به حقيقت و راستى نازل كرد تا اهل ايمان را در راه خدا ثابت قدم گرداند و براى مسلمين هدايت و بشارت باشد.
* اگر اين گونه هم باشد و پيك الهى با هر سه تعبير آيات را از سوى خداوند به پيامبر(ص) نازل كرده باشد، با اين حال بعضى معتقدند كه پيامبر(ص) آن را با زبان خود بيان كرده اند و بنابراين قابل تغيير است. نظرتان چيست
قرآن در عالم بالا يك نسخه اصلى دارد و آن بر قلب رسول خدا(ص) نازل شده است. جواب اين مسأله، در سوره «زخرف» آمده است. آن جايى كه مى فرمايد: قرآن را عربى قرار داديم تا شما بتوانيد در آن تأمل كنيد در حالى كه اين كتاب در عالم بالا حقيقى است على و حكيم كه اين صفات بر شعور تعلق مى گيرد و بر كتاب گفته نمى شود. اين يك حقيقت عينى در عالم بالاست. قرآن از زبان خود قرآن ، حقيقتى است كه قبل از نزول آن وجود داشته. قرآن مجيد كه بر قلب پيامبر(ص) نازل شده نه تنها مطالب و معارف بوده بلكه الفاظ هم بوده است. بنابراين حتى الفاظ كه به زبان عربى بيان شده از طرف خداست و قبل از نزول آن حقيقى بوده است، بنابراين هيچ جاى خطا و اشتباهى در آن نيست.
* گفته مى شود پيامبر(ص) بر اساس حالات درونى خويش اين آيات را بيان كرده، بنابراين امكان خطا وجود داشته است ؟
نزول قرآن و وحى به پيامبر(ص) تشريفاتى داشته و اين كار به سادگى انجام نشده است. اين موضوع در آخر سوره «جن» و «صافات» آمده است. زمانى كه خداوند مى خواهد به پيامبر(ص) وحى كند و زمانى كه مى خواهد مسائل عالم الغيب را بگويد صفى از فرشتگان به وجود مى آيد تا شياطين نزديك نشوند و فضا را قرنطينه كنند و بعد وحى خداوند توسط روح القدس نازل مى شود. تا رسالت پيامبر(ص) سالم و بدون خدشه به پايان رسد.
۱- آيه ۱۵ سوره يونس مى فرمايد: «وقتى آيات روشن تلاوت مى شود، آنهايى كه اميدى به قيامت ندارند، به پيامبر(ص) مى گويند آيات را تغيير بده يا قرآن ديگرى بياور. وحى مى شود به پيامبر(ص) كه به آنها بگو اين حق بر من نيست كه در قرآن، از نزد خودم، تبديل ايجاد كنم. من فقط آن چه كه وحى مى شود را ارائه مى دهم و از اين كه نزد خداوند معصيت كنم، ترس دارم. "
۲- آيه آخر سوره شورا مى فرمايد: «و همين گونه ما روح خود را به فرمان خويش براى وحى به تو فرستاديم و از آن پيش از وحى رسد نه دانستى كتاب خدا چيست و نه فهم كردى كه راه ايمان و شرع كدام است، وليكن ما آن كتاب و شرع را نور گردانيديم كه هر كس از بندگان خود را بخواهيم به آن نور هدايت مى كنيم و اينك تو خلق را به راه راست هدايت خواهى كرد.
همه اينها نشان مى دهد كه عبارات قرآن و معارف همه از طرف خداست.در واقع آ نهايى كه مى خواهند اين گونه سخنان اسلام و قرآن را زير سؤال ببرند، از قرآن چيزى نمى دانند و آن را نخوانده اند.
امام خمینی ره: «تربیت باید قرآنی باشد؛ بچه های ما باید تربیت قرآنی بشوند.»