30 نكته از 30 روز نمايشگاه قرآن
يكی از غرفههايی كه امسال به صورت مستقل و با عنوان يك غرفه به مجموعه نمايشگاه اضافه شد، غرفه نجوم بود كه با عنوان فيزيك هستی فعاليت داشت، غرفهای كه به علت جذابيت موضوعی طرفداران زيادی داشت و به كمتر بازديدكنندهای اجازه میداد از جلوی آن عبور كند و دقايقی را ميهمان آن نباشد.
| يكی از غرفههايی كه امسال به صورت مستقل و با عنوان يك غرفه به مجموعه نمايشگاه اضافه شد، غرفه نجوم بود كه با عنوان فيزيك هستی فعاليت داشت، غرفهای كه به علت جذابيت موضوعی طرفداران زيادی داشت و به كمتر بازديدكنندهای اجازه میداد از جلوی آن عبور كند و دقايقی را ميهمان آن نباشد. |
استقبال از غرفه نجوم و فیزیک هستی
سالهای قبل روال اين گونه بود كه معمولا به همت بخش دانشگاهی نمايشگاه و با حضور يكی از استادان نجوم و فيزيك آشنا به آيات مرتبط قرآنی(با موضوع مورد اشاره) نشستهايی تخصصی برگزار میشد كه نمونههايی از آن توسط سازمان فعاليتهای قرآنی دانشجويان در سالهای قبل و امسال برگزار شد،
اما امسال موضوع نجوم و ستارگان و چگونگی پيدايش زمين و آسمانها از منظر قرآن با عنوان غرفهای مستقل فعاليت داشت كه البته با استقبال بسيار خوبی هم روبهرو بود چرا كه دانستن موضوعاتی اينچنين برای همه كسانی كه ذرهای طالب علم هستند دارای جذابيت است چه رسد به آنكه از منظر قرآن پيگيری شود.
دكتر حسين اميديانی، عضو پيوسته انجمن فيزيك ايران، عضو پيوسته انجمن نجوم ايران و عضو هيئت علمی دانشگاه مديريت اين غرفه را بر عهده داشت و اطلاعات جالبی مانند وضعيت كهكشان راه شيری در مقايسه با ساير كهكشانهای فضا، چگونگی رخداد انفجار بزرگ در پيدايش خلقت و ... را در اختيار علاقهمندان قرار میداد.
افزايش و حمايت از برپايی چنين غرفههايی به نظر میرسد با توجه به جنبه علمی و جذابيتی كه دارند میتوانند اثرگذاری بيشتری هم روی ايمان مخاطب به خداوند داشته باشند و آن را تقويت كنند، ضروری است و به همين دليل هم هست كه خداوند در آيات متعدد به مومنان و مسلمانان توصيه میكند كه در پيدايش آسمانها و زمين تدبر و تفكر كنند و گاهی هم میپرسد آيا در پيدايش زمين و آسمان نظاره نمیكنند؟
و پارهای از آيات هم با عباراتی اخباری مانند اينكه خلقت آسمانها در شش دوره انجام شده است و خلقت آن از خلقت انسان سختتر است ما را به تفكر بيشتر در اين رويدادها و توجه عميقتر به معاد و قيامت فرا میخواند، از اين رو ضرورت برپايی چنين غرفههايی در سالهای آينده از برخی غرفههای ديگر كه تنها به صرف حضور به نمايشگاه آمدهاند حس میشود.*
بخش رسانههای قرآنی راهاندازی شود
از مجموعه غرفههای مستقر در شانزدهمين نمايشگاه بينالمللی قرآن، غرفههای رسانههای ايكنا، شبستان و گلستان قرآن بود كه در طبقه اول قرار داشتند و اخبار نمايشگاه را منعكس میكردند البته رسانههای نمايشگاه تنها به همين رسانهها ختم نمیشد، بلكه راديو قرآن، راديو ايران، شبكههای مختلف سيما و روزنامهها و نشرياتی مانند روزنامه اعتدال و ... هم حضور داشتند و به فراخور حال و با تلاشی قابل تقدير رويدادهای نمايشگاه را پيگيری میكردند.
نكته قابل ذكر درباره رسانههای نمايشگاه اين است كه نحوه و محل استقرار اين رسانهها كاملا پراكنده بود و به گونهای كه تنها ايكنا، شبستان و گلستان قرآن در كنار يكديگر قرار داشتند و مسئولان برپايی نمايشگاه میتوانند در سالهای آتی بخش مستقلی را به رسانههای قرآنی اختصاص دهند تا همه آنها مانند ديگر بخشها چون حوزه و دانشگاه در كنار يكديگر به فعاليت بپردازند تا ضمن ايجاد رفاقت بيشتر، رقابت سالمتری هم ميان آنان شكل گيرد.
بخش بينالملل نمايشگاه از جمله بخشهای پر حرف و حديث هر دوره از نمايشگاههای قرآن است، اين بخش با هدف بينالمللی جلوه كردن نمايشگاه و ايجاد اتحاد بيشتر ميان مسلمانان داير میشود اما بخش موفقی نيست چرا كه غالب كشورهای شركتكننده توان رقابت با ايران را ندارند ضمن اينكه حضور يك هفتهای يا 10 روز آنان كمرنگ است. برخی از كشورهای شركتكننده تنها با يك تابلوی قرآنی در نمايشگاه حاضر میشوند كه نشان میدهد در گزينش افراد و كشورها توجه لازم صورت نگرفته است.
| از مجموعه غرفههای مستقر در شانزدهمين نمايشگاه بينالمللی قرآن، غرفههای رسانههای ايكنا، شبستان و گلستان قرآن بود كه در طبقه اول قرار داشتند و اخبار نمايشگاه را منعكس میكردند البته رسانههای نمايشگاه تنها به همين رسانهها ختم نمیشد، بلكه راديو قرآن، راديو ايران، شبكههای مختلف سيما و روزنامهها و نشرياتی مانند روزنامه اعتدال و ... هم حضور داشتند و به فراخور حال و با تلاشی قابل تقدير رويدادهای نمايشگاه را پيگيری میكردند. |
وضعیت جغرافیایی و قرآنی کشورها به بخش بینالملل ضمیمه شود
اگر چه لزوم دامن زدن به اتحاد بيشتر ميان مسلمانان حضور ميهمانانی از كشورهای ديگر را توجيه میكند اما به نظر میرسد دقت بيشتر در انتخاب آثار، توجه به آثار پژوهشی قرآنی و ترجيح آن بر آثار هنری و ... كشورهای شركتكننده همچنين تهيه حداقل گزارشی از وضعيت جغرافيای هر كشور و وضعيت فعاليتهای قرآنی در آن كشورها و در معرض ديد علاقهمندان قرار دادن میتواند بخش بينالمللی را جذابتر كند چراكه بخش بينالملل در هر نوع نمايشگاهی هميشه از جذابترينها برای مخاطبان بوده و هست.
اما طبقه همكف نمايشگاه امسال شلوغتر و با نشاطتر از سال قبل به نظر میآمد. شايد علت آن حضور پر رنگ بخشهای خانواده، كودك، نوجوان و جوان و اختلاط بخش دانشگاه با حوزوی بود. وحدت حوزه و دانشگاه از شعارهايی است كه از ابتدای انقلاب مورد توجه بزرگان بوده و هست و از اين رو يكی شدن اين دو بخش قابل تقدير و به نوعی اقدامی ابتكاری است و بايد اميدوار باشيم تا در عمل هم اتحاد ميان اين دو بخش با كارهای ابتكاری از سوی مسئولان هر دو بخش بيشتر شود.
شكلگيری بخش خانواده به صورت مستقل از امتيازات نمايشگاه شانزدهم بود، بخشی كه علاوه بر ارايه خدمات مشاورهای به خانوادهها، موضوعاتی مانند حجاب، تربيت فرزند و ... را در قالب گفتارهايی از بزرگان دينی و انديشمندان غير مسلمان را آموزش میداد و سخنرانی مشاوران مسلط در قالب نشست و دادن اطلاعات مشاورهای مورد نياز خانوادهها از طريق توزيع سیدی و پخش سخنرانیهای از پيش ضبط شده را هم بايد به مزيتهای اين بخش افزود.
بخش کودک نه به شادابی سال گذشته
البته بخش كودك در قياس با سال قبل از شادابی فضا و تناسب با اقتضائات سنين كودكی كمی دور بود و حتی ورودی آن متناسب با ذائقه كودكان طراحی نشده بود. عدم رنگآميزی ورودی اين بخش شاهدی بر اين مدعا است و شايد هم به علت عجله در راهاندازی اين بخش، اين ظرافتها ناديده گرفته شده بود.
در كنار نقاط ضعف و قوتی كه در هريك از بخشهای نمايشگاه به چشم میخورد، موضوعاتی هم وجود داشت كه قابل نقد و بررسی است. معمول است كه در هر نمايشگاهی، راديو نمايشگاه طراحی میشود و اين راديو به صورت مناسب و در طول برپايی نمايشگاه به ارايه اطلاعات لازم به بازديدكنندگان میپردازد و غرفههای مختلف را تبليغ میكند اگر چه نمايشگاه قرآن كمتر جنبه بازاری و فروش محصول را دارد و بيشتر با برچسب فرهنگی و نه اقتصادی فعاليت دارد اما به نظر میرسد اطلاعرسانی در خصوص حضور شخصيتها در نمايشگاه و معرفی غرفهها و بخشهای تازه راهيافته به مجموعه غرفهها و بخشها، خالی از لطف نباشد به ويژه آنكه رسانهها بيشتر از هر چيز به حضور شخصيتها حساسيت دارند و دوست دارند از زمان حضور آنان مطلع باشند اما گاهی اتفاق میافتاد كه شخصيتی میآمد و میرفت اما كمتر رسانهای از آن مطلع میشد.
| البته بخش كودك در قياس با سال قبل از شادابی فضا و تناسب با اقتضائات سنين كودكی كمی دور بود و حتی ورودی آن متناسب با ذائقه كودكان طراحی نشده بود. عدم رنگآميزی ورودی اين بخش شاهدی بر اين مدعا است و شايد هم به علت عجله در راهاندازی اين بخش، اين ظرافتها ناديده گرفته شده بود. |
کارتخوانهایی که نمیخواندند
از تراژدیهای نمايشگاه شانزدهم، فروش محصولات نرمافزاری و كتاب با كارتهای الكترونيك بود، اگر چه بنهای الكترونيك با تخفيف 20 درصد محصولات قرآنی را در اختيار علاقهمندان قرار میداد اما بيشتر كارتخوانها تنها با كارتهای الكترونيك سامان رفاقت میكردند و مشتريانی كه كارت الكترونيكی از بانك صادرات داشتند نه تنها يك بار و يك شب بلكه با دفعات متعدد مراجعه در شبهای مختلف هم به زحمت میتوانستند كتاب و يا نرمافزاری را خريداری كنند و از مزايای اين كارتها بهرهمند شوند.
البته آرامش در فضای بخش نرمافزار را هم به عنوان نقطهای مثبت نبايد از خاطر برد، در سالهای نه چندان دور آنقدر صدای نوارها و سیدیهای مداحان فضای اين بخش را پر میكرد كه هميشه با اعتراض بازديدكنندگان مواجه بود اما در يكی دو سال اخير و به ويژه امسال از چنين صداهايی خبری نبود و اين بخشها با آرامش قابل قبولی فعاليت میكردند.
از بخشهای خوب نمايشگاه در سالهای اخير اجرای زنده تلاوت قرآن و اذان توسط يكی از قاريان ممتاز و مشهور كشور قبل از نماز مغرب و عشاء بود و قاريانی كه عمدتا دارای رتبههای بينالمللی بودند قبل از اذان به مدت چند دقيقه به تلاوت میپرداختندو سپس اذان را هم قرائت میكردند.
قاریان جوان و کشوری به حاشیه نروند
اين كار پسنديده است و بايد در سالهای آينده هم ادامه يابد اما مسئول برپايی اين محافل كه در دو سال اخير مسئوليت آن بر عهده ميرزاجانی از قاريان ممتاز دانشجويی بوده است نبايد راه را برای حضور قاريان ممتاز كشوری كه به هر دليلی نتوانستهاند رتبهای بينالمللی داشته باشند ببندند، قاريانی كه اگر چه رتبه بينالمللی ندارند اما گاهی از قاريان بينالمللی هم آمادهتر به نظر میرسند.
از نكتههای قابل ذكر ديگر در اين بخش بايد به تغيير برنامهها اشاره كرد به گونهای كه ليست حضور قاريان برای مدت برپايی نمايشگاه از پيش اعلام شد اما در شبهايی كه تعداد آن كم هم نبود، حضور قاری با برنامه اعلام شده قبلی تطابق نداشت كه موجب بروز مشكلاتی برای بازديدكنندگان به ويژه رسانههايی كه میخواستند خبر آن را منعكس كنند، میشد.
حضور كمرنگ و سازمانی گروههای مختلف مانند دانشآموزان از ديگر وجوه تمايز نمايشگاه شانزدهم با نمايشگاههای گذشته بود و حضور اين اقشار كمتر به چشم میخورد با توجه به اينكه دانشآموزان در هر يك از مقاطع ابتدايی، راهنمايی و متوسطه در بهترين سن برای آموزش و ارتقاء مادی و معنوی قرار و تاثيرپذيری و پذيرش روحی و عاطفی بيشتری دارند، بازديد آنها از نمايشگاه و آشنايی هر چند مختصر با موضوعات قرآنی و نهادها و امور قرآنی كشور میتواند تاثير عميق در آنان به جای گذارد و جزء ماندگارترين خاطرات زندگی آنان باشد.
| مراسم تقدير از خادمان قرآن از جمله آئينهايی است كه هر سال در طول برپايی ادوار مختلف نمايشگاههای قرآن با حضور رئيس جمهور برگزار شده است اما دو سالی است كه با تاخير و تعليق مواجه بوده است. سال قبل اين مراسم برگزار نشد و با تاخير حدود يك سال در ماههای قبل در نهاد رياست جمهوری برگزار شد. |
مراسم تقدير از خادمان قرآن از جمله آئينهايی است كه هر سال در طول برپايی ادوار مختلف نمايشگاههای قرآن با حضور رئيس جمهور برگزار شده است اما دو سالی است كه با تاخير و تعليق مواجه بوده است. سال قبل اين مراسم برگزار نشد و با تاخير حدود يك سال در ماههای قبل در نهاد رياست جمهوری برگزار شد.
امسال نيز اين مراسم برگزار نشد و هنوز هم مشخص نيست كه كی و كجا از خادمانی كه بايد در شانزدهمين نمايشگاه تقدير میشدند تجليل خواهد شد.
فارغ از اين موضوع، برپايی آئين تجليل به سبكی كه امسال در نهاد رياست جمهوری برگزار شد، شيوه مناسبتری از برگزاری آن در نمايشگاه قرآن است چرا كه رويداد نمايشگاه كه معمولا با حضور شخصيتها افتتاح میشود و اختتام میيابد و به طور معمول هم رهبر معظم انقلاب و رئيس جمهور از آن بازديد میكنند، به اندازه كافی خبرساز هست تا خبر تجليل از خادمان قرآن بتواند پررنگ شود و بازتاب مناسبی در رسانهها داشته باشد اما برپايی آن در نهاد رياست جمهوری ضمن بر طرف كردن اين معضل رضايت بيشتر خادمان و فعالان قرآنی را هم در پی دارد.
بزرگداشت مرحوم حدیثی در دستور کار قرار گیرد
نكته پايانی از مجموعه نقاط ضعف و قوت شانزدهمين نمايشگاه بينالمللی قرآن كه بايد به آن اشاره و بر آن تاكيد كرد، موضوع برپايی آن بدون نامبردن از بانيان و بانی اصلی تاسيس نمايشگاه است، اگر چه گاهی از احمد مسجدجامعی به عنوان فعال و بانی نمايشگاههای قرآنی كشور، نامبرده میشود و امسال هم به حق از ايشان نامی به نيك برده شد اما از مرحوم «طاهر حديثی» كه يكی از بانيان اصلی و از ايدهدهندگان اصلی برپايی نمايشگاه قرآن بوده است نامی برده نشده و جز يك دوره كه در زمان حيات به عنوان خادم قرآن معرفی شد، بزرگداشتی برای يادآوری نام و زحمات او برگزار نشده است كه میتواند در سالهای آينده مورد توجه قرار گيرد.
گزارش از علی فرجزاده
........ 《 نهج القرآن 》........