مهار امواج گراني
گراني بازار به تب و تاب افتاده است

روزنامه كيهان شماره هاي 19305و19306تاريخ 30/11/1387 و 1/121387

بازنگری در شیوه پس انداز و خرج زندگی
    رضا نباتی کارشناس ارشد تعلیم و تربیت اسلامی، علت آن که در برخورد با معضل تجمل زدگی به عنوان یک موضوع ضد فرهنگی - کمتر موفق بوده ایم را در رویارویی های مستقیم و شاید و نشایدها می داند در حالی که بیخ و بن تجمل گرایی در عادت اسراف است. بنابراین نباید در مباحث و موضوعات تئوری و حقیر، زمان سوزی کرد... برنامه ریزی طولانی مدت، همفکری و همیاری متخصصان و صاحب نظران علوم گوناگون، توجه به ارتقای سواد اجتماعی از طریق شیوه های درست تعلیم و تربیت و آموزش و پرورش و تاکید بر آن که سواد آموزی تنها به گونه های صرفا نظری چه بسا فراگیری توانمدسازی دانش آموزان، از جمله راهکارهای این کارشناس در تغییر بنیادین در رویکرد به تجملگرایی است.
    «رضا نباتی» بر این اعتقاد است دلیل آن که تاکنون نتوانسته ایم در رفع یا کاهش - تجمل گرایی موفق باشیم در نوع برخوردهای مستقیم و امثال آن ها به صورت باید و نبایدها، بوده است. به گفته او، این روش تربیتی و فرهنگ مداری در پروسه زیاده روی در تجملات، نیست. بایستی با مقوله تجمل گرایی، شیوه هایی برخوردغیرمستقیم باشند. این روش به برنامه ریزی دراز مدت و همچنین هم اندیشی جامعه شناسان، اقتصاددانان، اهالی فرهنگ رسانه های جمعی و محوریت همپوشی افکار نیاز دارد. وی می گوید: «طبیعتا آوایی که در این خصوص وجود دارد، پیشتر ما دست اندرکاران فرهنگی و اجتماعی می بایستی با برنامه ریزی قبلی یک صدا کار کنیم و یادمان باشد که با یک مقوله غیرفرهنگی ایرانی - اسلامی روبرو هستیم و از جنس آن مقولات نیست که با یک دو بار توجیه و یادآوری، نتیجه بخش باشد.
    باید بدانیم مسایل تجمل گرایی ریشه در اسراف دارد. اسراف در بیان قرآن زیاده خواهی و زیاده از حد مصرف کردن، اسراف است. - در دین ما تاکید بر این است که وقت و فکر در شخص خودمان و زبان و رفتار با دیگران را اتلاف نکنیم. از چیزهای کوچک و سرگرمی های متداول و روزمره که سرنخ های اسراف در عمرمان است دوری کنیم چرا که انسان به جای پول خود دارد از وقت عمرش هزینه می کند.
    وی می گوید: بایستی در سیستم تعلیم و تربیت و آموزش و پرورش به مقوله سواد اجتماعی توجه کنیم. حداقل هایی که می باید هر شهروند در ارتباط با مسایل اجتماعی داشته باشد، مدنظر باشند. در این حداقل ها در سواد اجتماعی به مهارت های دانش آموزان توجه کنیم. یاد بدهیم چگونه پول شان را خرج و یا پس انداز کنند. در سیستم صحیح تربیت و در خانواده به بچه ها یاد دهیم آینده نگر باشند...
    وی در همین ارتباط می گوید که در حال حاضر در دوره دبیرستان آموزش های برنامه ریزی تحصیلی و شغلی و مطالعات اجتماعی جزو مواد درسی شده است. این برنامه ها کم کم به دروس مقاطع راهنمایی و ابتدایی تسری خواهد یافت. « این کافی نیست. ریشه ها باید در خانواده ها جستجو شوند. لیکن آن ها در سیستم تعلیم و تربیت همکاری و همراهی لازم با متولیان تعلیم و تربیت و برنامه ریزان مربوط را برنمی تابانند و شانه خالی می کنند، در حالی که باید متوجه باشند باروری های اندیشه، بروز مهارت و سوق به شخصیت پروری، جهت یابی شغل و آینده و معنویت گرایی در سیستم تعلیم و تربیت بدون همکاری موثر خانواده، اثربخش نخواهد بود ...»

 حرص و طمع جامعه را تهدید می کند
    «اسراف و تجمل گرایی به مناسبت ایام عید نوروز نیز پدیده ای معمول از علل مختلف است.»
    این را «رضا نباتی» کارشناس ارشد تعلیم و تربیت اسلامی، می گوید.
    وی درباره علت بروز و گسترش پدیده اسراف و تجمل گرایی می گوید: «درست است که جامعه سنتی ما به سوی صنعتی پیش می رود و به ظاهر پیشرفت دارد ولی آسیب های جدی همراه خود دارد که مسایل عقیدتی و اعتقادات ما را اگر برنامه ریزی قاطع نداشته باشیم، تهدید می کند چرا که در این انتقال سنتی به صنعتی با یک بحران هویت در جامعه روبرو هستیم، به این معنا که افراد نمی دانند نقششان در زندگی و جامعه چگونه باشد. در نتیجه سعی می کنند از الگویی که در اطراف خود می بینند تبعیت کنند. یکی از آن الگوها، مصرف است.»
    این کارشناس تعلیم و تربیت اسلامی، معتقد است که در حال حاضر صدا و سیما با پخش انواع تبلیغات وسایل برای زندگی، احساس نیاز مخاطبان را برمی انگیزانند. او در این مورد می گوید، «الان صدا و سیما به دلیل کمبود اعتبارات برای ساخت برنامه های مختلف روی به پخش همه نوع تبلیغات بازرگانی از قبیل تلویزیون، مبلمان و اجناس برده است تا بودجه خود را تامین کند اما این شیوه و وسعت تبلیغات در بیننده احساس نیاز به وجود می آورد.
    این سیستم کارکرد مبتنی بر تعلیم و تربیت اسلامی نیست. در نتیجه این گونه عملکرد، بسیار راحت نسل ما و خانواده ها به سمت این نوع زندگی اشرافی کشیده می شوند.»
    رضا نباتی ادامه می دهد: «مسایل فرهنگی، سیاسی، اینترنت، ماهواره و مجلات، فرهنگ تجمل گرایی را پشتیبانی می کنند در حالی که ما در زمینه فرهنگ ساده زیستی کمتر به الگوپردازی توجه کرده ایم. لذا ما بایست به فرهنگ مصرف تحت عنوان فرهنگ آموزش درست مصرف کردن توجه کنیم و این را آموزش بدهیم. مبنای این الزام، آموزش و پرورش اما مصادیقش با رسانه های جمعی است.»
    «نباتی» ادامه همین موضوع را از نگاه دیگر و به عنوان نکته ای دیگر مطرح می کند و آن این که ما با قضیه تجمل گرایی و فرهنگ اشرافی می خواهیم برخورد کنیم اما چون جایگزین مناسبی تعیین نکرده ایم، مردم - برخی- پیش خود می گویند پس اشکالی نیست ما هم وسایل زندگی خود را مدرن کنیم.
    وی می گوید: «ما در برخورد با فرهنگ مصرف نباید سلبی به قضیه تجمل گرایی برخورد کنیم بلکه ایجابی و مثبت باشد. لازم می آید یک جاهایی به روز زندگی کنیم ولی خطوط قرمز رعایت شود و احتیاط لازم در کنار کار، مد نظر باشد. متولیان امور جامعه بایستی در واقع تعریفی که از جامعه توحیدی داریم عملیاتی کنند . ولی در عین حال آنچنان آرمانی نباشد که قابل دستیابی برای جامعه نباشد بلکه به صورت ساده اما عملیاتی برای مردم تعریف و مشخص شود.