توجه به فرمايشات مقام معظم رهبری به معناي بي توجهي به اسناد بالادستی نيست.

طبق مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی و منشور توسعه آموزش عمومی قرآن, وزير محترم  آموزش و پرورش مسئول آموزش آموزش قرآن کشور است.

سياست های ابلاغي مقام معظم رهبری مقدم بر اجرای طرح و برنامه های سليقه ای هم چون طرح ملی حفظ قرآن ( ! ) است. مديران قرآني آموزش و پرورش طبق چه اصلی به اين گونه فعاليت ها می پردازند در حالی که آموزش و پرورش عهده دار آموزش عمومی قرآن کشور است.

دبيرخانه آموزش عمومی قرآن آموزش و پرورش, نبايد قبل از تصويب اهداف خود, اقدام به توزيع ميلياردها تومان اعتبارات قرآنی آن هم در خارج از فعاليت های مربوط به آموزش عمومی قرآن هزينه کند در حالی که چشم خود را بر روی کوهی از مشکلات موجود بسته است.

آيا سزاوار است اسناد بالادستی روی کاغذ باقی بماند و طرح های بی ربط و سليقه ای, با صدها ميليارد تومان هزينه, اعتبارات و فرصت های گران بهای هزاران نفر نيروی انسانی آموزش و پرورش کشور را معطل خود کند ؟

بدون برنامه ريزی و عزم ملی تحولی در آموزش و پرورش اتفاق نخواهد افتاد.

تحول در آموزش و پرورش به عزم ملی نيازمند است. آموزش عمومی قرآن يعنی برنامه ريزی و اجرای بند 4-4 ابلاغيه مقام معظم رهبری درباره سياست های کلی ايجاد تحول در آموزش و پرورش, راه کار 1-3 سند تحول بنيادين آموزش و پرورش و نظارت بر حسن اجرای آن و پشتيبانی و حمايت  از موفقيت های بدست آمده

هم اكنون آموزش عمومی قرآن با مشکلات فراوانی رو به رو است و تا برای حل اين آسيب ها و مشکلات راه حل جدی پيدا نشود پرداختن به کارهاي سليقه اي دور از عقل و منطق و برخلاف قوانين و مقررات و اسناد بالادستی است.

در طول سال های پس از انقلاب برای فعاليت های قرآنی طرح و برنامه های زيادی ارائه شده, اعتبارات فراوانی هم هزينه شده است. علی القاعده الآن بايد جايگاه درس قرآن بايد خيلی بالا باشد. اما چرا نيست.

به خاطر اين که معمولاَ مديران به فکر برنامه های رسمی و ارتقای وضعيت موجود نيستند, زيرا اين برنامه ها اسم و رسمی را برای ايشان به دنبال نخواهد داشت. حتی شورای عالی آموزش و پرورش هم حضور چشم گيری در  اين زمينه نداشته است, چه در بررسی دقيق اسناد بالادستی  و چه در تصويب کارشناسی شده و به موقع اسناد و چه در نظارت بر اجرای آن توسط حوزه های ذی ربط.

چرا صدای زنگ قرآن مدارس شنيده نمی شود ؟

چرا كسي صداي زنگ قرآن مدارس ابتدايي را نمي شنود ؟

چرا مصوبات  ۶۷۷ و ۸۶۱ شوراي عالي آموزش و پرورش اجرا نمي شود ؟

چرا به توانمندي بالقوه ي آموزگاران دوره ابتدايي در تدريس قرآن ايمان نداريم ؟

چرا فكر مي كنيم هر كس فارغ التحصل رشته ي معارف است مي تواند در دوره ي ابتدايي تدريس كند ؟

چرا با وجود كمبود اعتبارات، براي يك زنگ قرآن به دو نفر حقوق داده مي شود ؟

چرا در تقليل ساعات كار معلمان با سابقه ي ۲۰ سال به بالا، بر خلاف قانون درس قرآن حذف مي شود ؟ 

چرا تقويت جايگاه زنگ رسمي قرآن مدارس جزء موضوعات و فعاليت هاي قرآني مسئولان ذي ربط قرار نمي گيرد؟

طبق مصوبه هاي جلسات ۶۷۷ و ۸۶۱ شوراي عالي آموزش و پرورش، تدريس قرآن در دوره ي ابتدايي و حتي مدارس قرآني بر عهده ي آموزگار پايه است؛ با اين حال اطلاع كامل داريم كه درس رسمي آموزش قرآن به افراد فاقد صلاحيت علمي و حرفه اي سپرده شده است.

تاسف بار است كه فكر مي كنيم هر كس فارغ التحصيل رشته ي معارف قرآني است، مي تواند وارد كلاس ابتدايي شود و بدون آن كه ويژگي دانش آموزان اين دوره و نيز روش تذريس قرآن ابتدايي را كه متناسب با سواد و توان مندي هاي اموزگاران تاليف شده است، تدريس كند.

و اين در حالي است كه طبق قانون درس قرآن تنها درسي است كه فقط بايد توسط آموزگار پايه تدريس شود. حتي در مدارس غير انتفاعي و شاهد.

طبق همين قانون معلماني كه سابقه ي كار آن ها بيش از بيست سال است و تقليل ساعات كاري شامل آنان مي شود نيز نمي توانند درس قرآن را به شخص ديگري واگذار كنند و بايد خودشان اين درس را تدريس كنند.

اما تنها درسي كه براي تقليل ساعات اين دوستان در نظر گرفته مي شود درس قرآن است.

طبق مصوبه ي شوراي عالي آموزش و پرورش هيچ يك از  5 هزار نيروی انسانی كه از سال تحصيلی جاری به منظور فعاليت در مدارس قرآن به كار گرفته شده‌اند، از حافظان و قاريان قرآن و با مدارك فوق‌ ليسانس و بالاتر هستند حق تدريس در زنگ قرآن مدارس ابتدايي و حتي مدارس قرآني را ندارند.

انتظار اين بود با وجود بيش از ۴۰۰ هزار كلاس درس در دوره ي ابتدايي كه هريك در هفته سه زنگ قرآن دارند، پشتيباني و ارتقاي سطح كمي و كيفي اين درس نسبت به ساير ددروس و نيز نظارت بر حسن اجراي اين كلاس ها و اعمال قوانين و مصوبات، جزء اولويت وظايف مسئولان محترم قرار گيرد . . . .

بدوم كارشناسي هرگز ...

هر طرح و برنامه اي بايد ابتدا كارشناسي شود تا قابليت دفاع و سپس اجرا پيدا كند. كم نيستند طرح و برنامه هاي قرآني كه داراي اين ويژگي نيستند ولي اجرا مي شوند و وقت و انرژي و سرمايه هاي انساني را معطل خود مي كنند.

چه بايد كرد ؟

با توجه به وظيفه خطير آموزش و پرورش به عنوان دبيرخانه آموزش عمومي قرآن کريم کشور, نظام مديريت فعاليت هاي قرآني آموزش و پرورش نيازمند باز مهندسي جدي است. از اين رو براي تحقق اسناد بالا دستی و نيز منويات مقام معظم رهبري پيشنهاد می شود تاسيس مرکزی با عنوان مرکز توسعه آموزش عمومی قرآن در وزارت آموزش و پرورش با مديريت مقام عالی وزارت متبوع تشکيل و سامان دهی و بهسازی کليه فعاليت های قرآنی را به عنوان مهم ترين محور فعاليت های قرآنی ضروری است.

اين مرکز وظيفه برنامه ريزی, نظارت و پشتيبانی از آموزش عمومی قرآن را بر عهده خواهد داشت و هر گونه فعاليتی را مبتني بر سند تحول بنيادين آموزش و پرورش ارزيابی و اجرا کرده و نيز کليه طرح هاي قرآني قبلي و فعلي مبتني بر اسناد بالادستي بازنگري و ارزيابي خواهد کرد.

يکی از مسائل مهمی که بايد مورد توجه جدی اين مرکز قرار گيرد ارتقاي دانش و مهارت حرفه اي معلمان و دبيران قرآن با توجه به اصل خود باوري در آموزش و پرورش به عنوان اولويت اول تحول بنيادين خواهد بود.

ساماندهي و به کارگيري بهينه منابع انساني مجرب با هدف افزايش اثر بخشي فعاليت هاي قرآني در تقويت جايگاه وزارت آموزش و پرورش به عنوان مسئول آموزش عمومي قرآن کشور البته با اتکاء به ظرفيت هاي فراوان درون آموزش و پرورش که همواره ناديده گرفته شده است.

از امور مهم در تحول بنيادين بايد توسعه و تقويت کارکرد پرورشي در فعاليت هاي قرآني آموزش و پرورش با بازبيني و باز تعريف ساختار، محتوا، ترکيب نيروي انساني و فعاليت هاي پرورشي و تشکيلات مرتبط با آن و ارزيابي اجراي هر يک از آن ها باشد.

استفاده مطلوب از ظرفيت هاي قانوني دارالقرآن ها, مدارس تخصصي قرآن و ... در جهت  توسعه مشارکت فعال دانش آموزان براي انجام فعاليتهاي قرآني و به کارگيري ظرفيت ها و امکانات ساير سازمانهاي دولتي و غيردولتي و نهادهاي فرهنگي در اين زمينه آموزش عمومی قرآن بايد مورد بازنگری و توجه جدی قرار گيرد.

از امور مهم گسترش دامنه شادابي و نشاط و سلامت در دانش آموزان از طريق تقويت و تعميم برنامه هاي قرآني, در سطح مدارس است که به هماهنگي با ساير تشکلها و نهادهاي اجتماعي براي افزايش بهره وري  اين برنامه ها نيازمند است.

در حوزه توجه به مشارکت بخش خصوصی کارهای زيادی می توان انجام داد؛ همواره افزايش سهم بخش غير دولتي در آموزش قرآن رسمي و فوق برنامه مورد بی مهری قرار گرفته است که البته با گسترش و تقويت آن در استان و مناطق به توسعه و تقويت وضعيت قرآنی مدارس خواهد انجاميد.

هم چنين ارتقای سطح مشارکت خيرين قرآني براي بهبود کيفيت آموزش ها و فعاليت هاي قرآني کشور از ضروريات است که مورد بی توجهی است.

اجراي مصوبه واگذاري اختيارات برنامه هاي درسي و فوق برنامه به استان ها به تناسب ظرفيت ها و توانايي ها با ايجاد شبکه پشتيباني و نظارتي نياز به برنامه ريزی و نظارت جدی دارد و در اين زمينه شورای عالی آموزش و پرورش بايد مشارکت داشته باشند.

و نيز جلب مشارکت قرآني بخش هاي غير دولتي در انجام امور مربوط به توليد، چاپ و توزيع مواد و منابع آموزشي در چارچوب سياست هاي آموزش و پرورش با تاکيد بر سياست توليد بسته هاي آموزشي و سياست چند تاليفي زمينه تحول بنيادين را فراهم می آورد.

کاستن از حجم ( چگالي ) برنامه ها و فعاليت هاي قرآني در جهت ارتقاي کيفيت يادگيري از اهم واجبات فعاليت های قرآنی است.

هم چنين موضوعيت قائل شدن براي هويت هاي اختصاصي در کنار هويت مشترک دانش آموزن با ايجاد انعطاف در برنامه هاي قرآني از طريق اجراي الگوي برنامه درسي سه وجهي الزامي( تجويزي)، انتخابي ( نيمه تجويزي)، اختياري(غير تجويزي) موافق مباني نظري سند تحول در اين زمينه از نکات مهم تحول بنيادين خواهد بود.

از استلزامات تحول بنيادين تضمين کيفيت و پايش دقيق و نظام مند برنامه درسی قرآن و فعاليت های فوق برنامه اي قرآن دانش آموزان با اتخاذ تدابير لازم است.

تقويت برنامه هاي فرهنگي - قرآني مدارس بايد به تکوين و توسعه شايستگي هاي قرآني و خلاقيت دانش آموزان کمک کند. و نيز تنوع بخشي فعاليت هاي قرآني و استفاده بهينه از ظرفيت و امکانات بخش و افزايش کيفيت آن ها به افزايش کارايي بيروني و اثر بخشي آموزش عمومي قرآن و فعاليت هاي قرآني کمک می کند.

براي پاسخ گويي به نياز مدارس درباره توليد و توزيع مناسب و به موقع امکانات و ابزار آموزشی و کمک آموزشی, احياي بخش هايي مانند دفتر تکنولوژي  از امور واجب است. و نيز استفاده موثر از ظرفيت هاي برون سازمانی مانند رسانه ملي, در گسترش و توسعه فرهنگ آموزش قرآن لازم است.

به منظور افزايش ميزان مشارکت خانواده ها در آموزش ها و فعاليت هاي قرآني و تربيتي مدرسه، برگزاري دوره هاي آموزشي اثر بخش و ارائه خدمات مشاوره اي به خانواده ها براي همسوسازي اهداف و برنامه هاي قرآني خانواده و مدرسه به تقويت انجمن هاي اولياء و مربيان خواهد انجاميد.

توسعه فرصت هاي دسترسي به آموزش هاي قرآني با کيفيت مطلوب براي دانش آموزان داراي نياز هاي ويژه ( تيز هوشان و استثنائي ) از طريق بازنگري عملکرد آموزش و پرورش در اين عرصه به تحقق عدالت آموزشی کمک خواهد کرد.

گسترش ارتباط و تعامل با سازمان ها, نهادها و تشكلهاي قرآني و تقويت نقش و جايگاه آن ها در فرايند تصميم سازي و انتقال تجارب موفق در مدارس, نيازمند برنامه ريزی و عزم جدی است.

ارتقاي منزلت حرفه اي معلمان و دبيران قرآن و حمايت مادي و معنوي از مديران، معلمان و دانش آموزان خلاق و نوآور در فعاليت هاي قرآني را می توان نقطه عطفی در مشارکت فرهنگيان و دانش آموزان در تحول بنيادين دانست.

اقدامات  انجام شده در زمينه بهره برداري از فن آوري‏هاي نوين آموزشي و تاسيس مدارس هوشمند قرآني و ساماندهي اين اقدامات در جهت افزايش  اثر بخشي فرايند ياددهي – يادگيري قرآن نييازمند بازنگري و بهسازی است.

فضاهاي آموزشي متناسب با مقتضيات و الزامات فعاليت هاي قرآني، با تاکيد بر استفاده از فن آوري نوين ساخت و تجهيز فضاهاي آموزشي با رعايت الگوي معماري اسلامي- ايراني نيازمند طراحي، توسعه ، ساخت و تجهيز است.

در عرصه بين الملل نيز توسعه روابط و همکاري هاي قرآني البته با پيش بيني ساختار تشکيلاتي متناسب با آن می تواند نقش موثری در توسعه و پيشرفت فعاليت های قرآنی کشور داشته باشد.

و هم چنين ساماندهي مدارس خارج از کشور در جهت افزايش جاذبه و ارتقاء سطح کارآئي و اثربخشي اين مدارس در آموزش و فعاليت هاي قرآني از امور لازم است که تقريباً به فراموشی سپرده شده است.