آموزش قرآن در مدارس برخی کشورهای جهان

از آغاز نهضت رسول اکرم صلی‌الله علیه وآله وسلم ودر ابلاغ دین مبین اسلام تا امروز، تعلیم قرآن کریم به دلیل اینکه پیام الهی است، جایگاه خاصی داشته و دارد و از اهداف اساسی تعلیم و تربیت اسلامی نیز شناخته می‌شود.

با توجه به اینکه دوران تحصیلی، زمانی مهم برای یادگیری بسیاری از آموزه‌ها از جمله قرآن کریم است، بسیاری از کشورها آموزش قرآن را از پایه‌های ابتدایی آغاز می‌کنند تا به نتایج بهتر آن در آینده دست یابند.

آموزش قرآن در مدارس مصر

مصر یکی از کشورهای بسیار مهم اسلامی است که نزدیک به ۹۰ درصد از مردم آن مسلمان می باشند و در قانون اساسی آن، اسلام به عنوان دین رسمی معرفی شده است و در ماده ۲۴ قانون اساسی مصر مصوب سال ۲۰۱۴ میلادی بر آموزش زبان عربی، تاریخ ملی و تربیت دینی به عنوان مواد اساسی آموزش های پیش از دانشگاه در همه مراکز آموزشی دولتی و غیر دولتی تأکید شده است.

در ابتداء باید به دو نکته اشاره کنم :

الف - مصری ها به ماده معارف اسلامی، تربیت دینی می گویند. به نظر می رسد این عبارت از عبارت آموزش معارف اسلامی بهتر باشد.

ب - در کشور مصر در واقع ما با دو دسته از مدارس روبرو هستیم

۱- مدارس رسمی زیر نظر آموزش و پرورش که خودش به دو بخش تقسیم می شودظ :

الف : بخش دولتی

ب : بخش خصوصی

۲- مدارس وابسته به الازهر مصر.

مدارس الازهر با مدارس زیر نظر آموزش و پرورش مصر از جهت ارائه ماده تربیت دینی تا حدودی متفاوت است؛ضمن اینکه شروع و پایان سال تحصیلی در این دو بخش نیز متفاوت است.

مرحله دبستان (از بخش اول: وزارت آموزش و پرورش:

کلاس اول تا ششم ابتدایی):

در این مرحله دانش آموزان از سال اول ابتدائی تا سال ششم با برخی از تعلیمات دینی آشنا می شوند.

برنامه های درسی تعلیم وتربیت اسلامی در مقطع ابتدایی بر بخشی از اصول مهم دین مبین اسلام متمرکز است.

در حوزه آشنایی با قرآن کریم

لزوم حفظ سوره های زیر :

الفاتحة ، الاخلاص ، الفلق ، الناس ،القلم ، العلق ، التين ، القدر ، الشرح ، الكوثر ، قريش ، الماعون ، المسد ، الضحي، الشمس ، القارعة،

و بعضي آيات از سوره های : جن، النبأ، قصص و ملك والحاقة والرحمن وهود.

آموزش ها در مرحله راهنمايي: (از سال اول تا سال سوم)

آموزش ها در حوزه قرآن کریم:

  • در دوره متوسطه آموزش قرآن به دوبخش تقسیم می شود :
  • ۱- آموزش تلاوت و تفسیر سوره های لقمان، احزاب، انبیاء، حج، سجده و انعام
  • ۲- آموزش حفظ و تفسیر سوره های یس، مؤمنون و فرقان.
  • و آموزش تجويد : احکام مد و انواع آن، احکام یرملون، احکام نون صامت و تنوین، علائم توقف و شروع، احکام تفخيم و ترقیق. ، احکام تنوین و نون ساکت.

مرحله آخر دوره دبیرستان:

​​​آموزش معارف اسلامی در مدارس الازهر

  • همانطور که در ابتدای این گزارش اشاره کردم برنامه و روش تدریس معارف اسلامی در مدارس الازهر اندکی متفاوت از مدارس تحت اشراف آموزش و پرورش دولت مصر می باشد در زیر اشاره ای خواهم داشت به برنامه و روش تدریس تربیت دینی در مدارس الازهر:

  • ۱- آموزش قرآن کریم در الازهر از همان کودکستان آغاز می شود و به بچه ها سوره حمد و برخی سوره های جزء سی ام قرآن آموزش داده می شود.

    ۲- در مرحله ابتدائی دانش آموزان همان کتاب تعلیمات دینی وزارت آموزش و پرورش را همراه با اضافاتی می خوانند ضمن اینکه دانش آموزان باید در طول مرحله ابتدائی از جزء 12 تا 16 قرآن کریم را حفظ کنند. شایسته ذکر است که کتاب تربیت اسلامی الازهری ها از لحاظ ظاهری متفاوت از کتاب آموزش و پرورش است.

مرحله متوسطه(راهنمایی)

در این مرحله نیز به دانش آموزان مدارس الازهر علاوه بر آموزش کتاب رسمی آموزش و پرورش، مواد دیگری را آموزش می دهند.

حفظ قرآن کریم از جزء ۸ تا ۱۲

بخش پایانی:

به رغم اهمیت ماده تربیت دینی در سیستم آموزش و پرورش مصر اما نمره این ماده درسی :

- در مدارس تحت اشراف دولت، در مدل کل تأثیری ندارد

- در مدارس الازهر نمره این درس مانند سایر دروس در معدل کل تأثیر دارد.

ملاحظه :

در خصوص تأثیر دادن نمره ماده درسی تربیت دینی در معدل پایانی دوره دبیرستان بین مردم و همچنین بین نمایندگان مجلس و کارشناسان آموزش و پرورش مصر اختلاف است برخی معتقدند که باید نمره آن در معدل محاسبه شود تا بچه ها اهمیت بیشتری برای این درس قائل شوند زیرا این درس به آنها دین صحیح اسلامی و اخلاق و رفتار یک مسلمان در جامعه را آموزش می دهد لذا باید دانش آموزان با دقت فراوان درس های مربوط به معارف اسلامی را مطالعه کنند اما عده ای دیگر معتقدند نباید بچه ها تحت تأثیر یک جبری به خواندن این ماده درسی تن دهند بلکه باید با میل و رغبت خودشان به دنبال یادگیری معارف اسلامی باشند تأثیر نمره این درس در معدل آنها را در واقع وادار به خواندن این درس میکند واین امر باعث می شود آنها بیشتر بدنبال نمره باشند تا یادگیری.

آموزش قرآن در مدارس پاکستان

آموزش قرآن در استان‌های مهم کشور پاکستان (کشمیر آزاد و گیلگت بالتستان) به ‌عنوان بخشی از برنامه درسی اجباری است. در این مناطق اجرای برنامه درسی شامل آموزش دوره‌های قرآنی (nazrah Quran) برای دانش‌آموزان کلاس اول تا پنجم است. بر اساس قانون، آموزش قرآن به دانش‌آموزان مسلمان از کلاس اول تا دوازدهم در کلیه مدارس، چه خصوصی و چه دولتی اجباری است. طبق این قانون، در تمامی موسسات آموزشی، قرآن از پایه اول تا پنجم تدریس می‌شود. همچنین ترجمه آن نیز از پایه ششم تا دوازدهم ارائه شده است تا کل قرآن در پایه دوازدهم تدریس شده باشد.

هدف پاکستان از آموزش قرآن در مدارس، مبارزه با اسلام‌هراسی است. پاکستان، یادگیری قرآن به زبان اردو را برای همه دانش‌آموزان سراسر کشور به جز غیرمسلمانان اجباری کرده است، بنابراین آنان از این دانش برای مبارزه با اسلام‌هراسی استفاده می کنند.

مجلس ملی پاکستان در سال 2017، لایحه آموزش اجباری قرآن‌کریم را تصویب کرد و به قانونی تبدیل شد که بر اساس آن آموزش قرآنی برای پایه اول تا دوازدهم اجباری شد.

آموزش قرآن در دانشگاه‌ها نیز اجباری است و پارلمان این کشور در 14 جولای به‌اتفاق‌آراء قطعنامه‌ای را تصویب کرد که از دولت می‌خواهد آموزش قرآن کریم به زبان اردو در همه دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی وابسته به دولت فدرال اجباری کند و تا دانشجویان مسلمان این درس را نگذرانند مدرک خود را دریافت نخواهند کرد.

آموزش قرآن در مدارس عربستان

اخیرا وزارت آموزش و پرورش سعودی دستور داده دروس قرآن کریم و مطالعات دینی در دوره های ابتدایی و راهنمایی ادغام شده و تحت عنوان درس قرآن کریم و مطالعات اسلامی فقط به مدت ۱۵ ساعت در هفته آموزش داده شود.

آموزش این دو درس در گذشته ۳۴ ساعت در هفته بود. این تصمیم با خشم عمومی مردم و علمای مذهبی رو به رو شده است.

آموزش قرآن در مدارس ترکیه

مدارس ترکیه، دوره‌های قرآن را در برنامه درسی کلاس‌های تابستانی اضافه کردند.

گزارش‌ها نشان می‌دهد که برخی از مدارس ترکیه کلاس‌های قرآن را به منظور جبران زمان از دست رفته دانش‌آموزان در دوران بیماری همه‌گیر کووید- 19 به برنامه درسی کلاس‌های تابستانی اضافه کردند.

آموزش قرآن در مدارس هند

مدارس هند به میلیون‌ها مسلمان که اوضاع مناسب اقتصادی ندارند، سواد اولیه از جمله قرآن را بدون هزینه ارائه می‌دهند. این مدارس به عنوان فضاهای امن برای حفظ فرهنگ اسلامی هستند و البته برای بهبود مدارس و توسعه جامعه مسلمان به اقدامات اصلاحی، زیرساخت بهتر و افزایش معلم نیاز دارد.

مدارس اسلامی در اروپا

بسیاری از سازمان‌های اسلامی، مساجد و انجمن‌های محلی برای انتقال فرهنگ و سنت‌اسلامی به نسل بعدی، کلاس‌های رسمی، غیررسمی، خصوصی و دولتی با بودجه عمومی تاسیس می‌کنند.

علاوه بر فعالیت‌های اسلامی فوق‌برنامه‌ای که توسط انجمن‌ها و مساجد محلی ارائه می‌شود، افتتاح مدارس اسلامی این انتقال سنت و ایمان اسلامی را برای مسلمانان در کشورهای مختلف اروپا متنوع و تقویت می‌کند و هدف، ارائه یک نمای کلی از مدارس اسلامی خصوصی و دولتی در اروپاست.

مدارس اسلامی یا مدارس اعتقادی

معارف ‌اسلامی، معانی متفاوتی دارد و نهادهای یادگیری اسلامی، به ویژه مدرسه و روش یادگیری در تاریخ اسلام جایگاه مهمی دارد و پس از بحث طولانی در مورد تعلیم و تربیت اسلامی مدارس مسلمانان در اروپا آموزش دینی اسلامی را به ‌عنوان یک برنامه درسی اعتقادی در مدارس دولتی یا خصوصی در کشورهای مختلف اروپا ارائه می‌دهند. در این مسیر انگیزه‌ها و دلایل مختلف خانواده‌ها و جوامع مسلمان را که در افتتاح مدارس اسلامی مشارکت دارند، مانند تجسم ایمان خود در مدرسه، رعایت اخلاق اسلامی در دوره‌ها، ایجاد محیط پاک و داشتن شرایط خوب تجزیه و تحلیل می‌شود.

حکومت اسلام و مکاتب ‌اسلامی

یکی از سوالات محوری در این زمینه نحوه نظریه‌پردازی و شیوه‌های آموزشی اسلامی و چگونگی شکل‌گیری آنها توسط حاکمیت و ساختارهای دینی در اروپاست. تعامل بین دولت و جوامع دینی، حاکمیت‌های مختلف دین در اروپا باعث تغییر و تحول در دیدگاه‌های مسلمانان به ویژه در رابطه با دولت و سیستم‌های آموزشی می‌شود.

در اواخر دهه 1990، از سیاست‌های تعلیم و تربیت ‌اسلامی و مدارس دفاع شد تا ادغام و انسجام اجتماعی جمعیت‌های مسلمان در جوامع آنها تسهیل و آموزش ‌اسلامی به ‌عنوان ابزاری در سیاست‌های یکپارچگی و انسجام اجتماعی در نظر گرفته شود.

منابع

thenews.com.pk

aa.com.tr

calenda.org

orfonline.org

duvarenglish.com