ظرفيت راكد كتاب هاي درسي در انعكاس انديشه امامين انقلاب اسلامي
معرفي انديشه هاي امامين انقلاب از طريق «صفحه امام» كتاب هاي درسي
در ابتداي 992 عنوان كتاب درسي صفحه اي با عنوان «صفحه امام» وجود دارد كه مزين به تصوير و سخنان نوراني امام خميني ره و يا درباره ايشان است. با وجود درخواست هاي مكرر براي خارج كردن اين صفحه از انفعال و طرح انديشه هاي حضرت امام (و امامين انقلاب اسلامي) از طريق درج رمزينه هاي سريع پاسخ (QR CODE) تا كنون چنين اقدامي صورت نگرفته است. انتظار مي رود مانند درج عبارت نوراني «اللهم صل علي محمد و آل محمد و عجل فرجهم» ذيل آيه «بسم الله الرحمن الرحيم» در همه كتاب هاي درسي؛ نسبت به اين پيشنهاد چند ساله هم اقدام مؤثري صورت گيرد.
سالروز رحلت حضرت امام خميني ره بنيانگذار نظام مقدس جمهوري اسلامي بهانه اي است تا يكي از مطالبات مكرر مقام معظم رهبري از كتاب هاي درسي و سازمان پژوهش و برنامه ريزي آموزشي كه اتفاقاً در هفته معلم امسال نيز بيان شد، مورد بررسي قرار گيرد.
هر سال 992 صفحه هم شكل و اغلب با مطالب تكراري به نام «صفحه امام» درست در ابتداي همه كتاب هاي درسي و صفحه مقابل شناسه كتاب، بدون هيچ نوآوري و خلاقيتي چاپ مي شود. با وجود امكان درج رمزينه هاي سريع پاسخ(QR CODE) در اين صفحات (مانند ساير صفحات كتاب درسي) و نيز درخواست مكرر مؤلفان و كارشناسان و برنامه ريزان درسي براي احياي اين صفحات كه به دليل كليشه شدن، وجهه خوبي ندارد؛ اما اين پيشنهادها هيچگاه به صورت جدي مورد توجه قرار نگرفته است.
در چند سال اخير با تغيير جريان مديريت در معاونت پژوهشي آموزش و پرورش (سازمان پژوهش و برنامه ريزي آموزشي) شاهد تغييرات كلي و جزئي در كتاب هاي درسي بوده ايم. تغييراتي كه گاهي حاشيه هاي پررنگي نيز براي نظام آموزشي در سطح جامعه به دنبال داشت. يكي از آن تغييراتي كه در همه 992 عنوان كتاب درسي شاهد بوديم اضافه كردن «ذكر صلوات» و عبارت شريف «اللهم صل علي محمد و آل محمد و عجل فرجهم» ذيل آيه «بسم الله الرحمن الرحيم» بود.
اين كه ذكر شريف صلوات توسط چه جريان ايدئولوژيك و با چه مبناي علمي و معرفتي و بر اساس چه بررسي هاي پژوهشي و ميداني به همه 992 عنوان كتاب اضاف شد، خود داستان ديگري است. اما اين كه تا كنون چرا «صفحه امام» به كليشه اي ترين صفحه كتاب هاي درسي تبديل شده است، مطلب مهمي است كه پس از درخواست هاي مكرر برنامه ريزان و كارشناسان و مولفان كتاب هاي درسي از مديران سازمان پژوهش براي اصلاح و ارتقاء اين صفحه، ديگر نبايد از كنار آن به راحتي عبور كرد؛ چرا كه برخورد دوگانه با چنين موضوعي كه در يك بخش بدون رعايت ملاحظات فرهنگي، سياسي و اجتماعي تا اين سطح از عمق و گستره در برنامه هاي درسي اعمال نظر مي شود و در مقابل نسبت به صفحه امام كه بهترين فرصت و ظرفيت براي تحقق بخشي از منويات رهبر معظم انقلاب است؛ عكس العملي نشان داده نمي شود؛ قابل درك نيست.
در همين زمينه چند نكته و پيشنهاد قابل طرح است:
1 - مقام معظم رهبري بارها به غفلت برنامه ها و محتواهاي كتاب هاي درسي در طرح مباحث مربوط به معارف انقلاب اسلامي، شناخت امام و معرفي اسناد لانه جاسوسي اشاره فرموده اند. «صفحه امام» يكي از صفحاتي است كه مي توان از آن در نشر معارف انقلاب اسلامي استفاده كرد.
پيشنهاد مي شود اين صفحه به «صفحه امامين انقلاب اسلامي» ارتقاء يابد تا ضمن تنوع و روزآمدي بيشتر، دانش آموزان و معلمان از طريق امكانات و ابزار الكرونيكي مانند رمزينه سريع پاسخ به متنون و تصاوير و نيز فيلمها، موشن گرافي ها، اينفوگرافي ها و ... دسترسي داشته باشند.
2 – درباره «صفحه امام» در اعم اغلب كتاب هاي راهنماي تدريس معلم، مطالب تكميلي و نيز روش تدريس آن ذكر نشده است؛ و از آنجا كه كتاب هاي درسي نيازمند آموزش توسط معلم است، در طراحي، تدوين، توليد و تدريس اين صفحات، علاوه بر توجه به استفاده از تجارب معلمان، در كتاب هاي راهنماي تدريس معلم درباره اهداف، مفاهيم و روش تدريس «صفحه امامين انقلاب» مطالب و شيوه هاي مناسب تدريس ارائه شود.
3- در طراحي و تدوين و توليد و تأليف «صفحه امامين انقلاب» متناسب بودن متن و تصاوير (اعم از عكس، فيلم، صوت، موشن گرافي و اينفوگرافي) با عنوان و موضوع درس و مباحث آموزشي توجه شود. و تا حد امكان نقطه نظرات امامين انقلاب اسلامي در باب مسائل فرهنگي، اجتماعي، اقتصادي و سياسي متناسب با كتاب ارائه گردد.
4- براي اين منظور كارگروه خاصي تشكيل و با هماهنگي مولفان كتاب هاي درسي محتواهاي مناسب تربيتي را در ثالب هاي نو و جذاب براي دانش آموزان طراحي، توليد و تدوين كنند. اين گروه بايد به اين صفحه به عنوان يك درس كه بايد توسط معلم تدريس شود نگاه كنند و طبيعتاً همه شرايط لازم براي ارائه موفق آن توسط معلم در كلاس درس را فراهم آورند.
5- با توجه به اهميت سازمان پژوهش به عنوان «قلب نظام آموزشي» (تعبير مقام معظم رهبري) به ويژه در سال هاي اخير به دليل بروز اتفاقات و حواشي نامطلوب؛ مراقبت از نفوذ افكار و انديشه هاي «سكولار» و نيز «شبه انجمن حجتيه» در فرايند طراحي، تدوين، توليد و تاليف برنامه ها و كتاب هاي درسي و بسته هاي تربيت و يادگيري، يك ضرورت اجتناب ناپذير است كه به توجه هر چه بيشتر نهادهاي تربيتي و امنيتي نياز دارد.
در پايان اميد است با توجه به نكات و پيشنهادهاي ارائه شده، كتاب هاي درسي موجود و بسته هاي تربيت و يادگيري نوپديد در زمينه معرفي هرچه مؤثرتر شخصيت امامين انقلاب اسلامي عميق تر و وسيع تر از گذشته عمل كند.
ان شاء الله
امام خمینی ره: «تربیت باید قرآنی باشد؛ بچه های ما باید تربیت قرآنی بشوند.»