برنامه دكتر علي اصغر فاني وزير محترم آموزش و پرورش

برنامه دكتر علي اصغر فاني وزير محترم آموزش و پرورش

  مقدمه

ارزشها و آرمانهای نظام مقدس جمهوری اسلامی که ریشه در تعالیم انسان‌ساز مکتب وحی و مجاهدتها و ایثار میلیونها انسان آزاده و مؤمن دارد، میراث گران‌بهایی است که حفظ و اشاعۀ آن، رسالتی خطیر برای نسلهای آینده به‌شمار می‌رود و  بی‌شک در این میان، نقش ‌نظام ‌آموزش ‌و پرورش، بسیار مهم ‌و حائز اهمیت است.

در دنیای امروز که دشمنان دین‌مداری، آزادگی و دانایی، به روشهای مختلف ارکان و دستاوردهای انقلاب اسلامی را، به‌ویژه درحوزه‌های فرهنگی و اعتقادی، مورد هجمه‌های ناجوانمردانه قرار می‌دهند، اهمیت و نقش نظام آموزش و پرورش دوچندان شده است.

مراجع و نهادهای سیاستگذار جامعه، با درک صحیح از این موقعیت، همواره دغدغه و توجه خود را در مورد ضرورت تحول و اصلاح نظام آموزشی ابراز داشته‌اند. رهنمودهای بنیانگذار کبیر جمهوری اسلامی که مسئلۀ فرهنگ و آموزش و پرورش را در رأس مسائل کشور دانسته‌اند و تأکیدات مکرر مقام معظم رهبری، در آنجا که آموزش و پرورش را قاعده و اساس نظام جمهوری اسلامی ایران می‌دانند و بر اجرای برنامۀ تحول و به مرحلۀ عمل رساندن آن تأکید می‌ورزند، از جملۀ مهم‌ترین دلایل و ضرورتهای تحول بنیادین در این نهاد سرنوشت‌ساز به‌شمار می‌رود.

اکنون، جامعیت اسناد فرادستی نظام آموزش و پرورش، شامل: « سیاستهای کلی ایجاد تحول در نظام آموزش و پرورش »، « نقشۀ جامع علمی کشور »، « فلسفۀ تربیت رسمی و عمومی »، « سند تحول بنیادین آموزش و پرورش » و « برنامۀ پنجسالۀ پنجم توسعۀ اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی کشور» و همسویی بسیار بالای آنها با یکدیگر، فرصتی ارزشمند را در اختیار مدیران ارشد و کارشناسان و معلمان آموزش و پرورش و سایر ارکان سهیم و مؤثر قرار داده است تا موجبات استقرار نظام آموزش و پرورش طراز جمهوری اسلامی ایران را با مزیت‌های رقابتی در سطح منطقه، در افق چشم انداز 1404 فراهم آورند.

به موجب مفاد اسناد فوق‌الذکر، برای اولین بار در تاریخ نظام آموزش و پرورش رسمی در ایران، تمامی نهادهای قانونی متولی سیاستگذاری در کشور، با اجماعی بی‌سابقه، تکالیف قانونی مشخصی را در زمینۀ تحول بنیادین نظام آموزش و پرورش عهده‌دار شده‌اند. از این رو، در تهیۀ برنامۀ حاضر تلاش شده است تا از همۀ رهنمودها و اسناد یاد شده استفاده شود. افزون بر این، در جای‌جای آن، از مفاد «سیاستهای کلی تحول نظام اداری»، «سند راهبردی کشور در امور نخبگان»، «دیدگاهها و منویات مقام معظم رهبری» و «سیاستهای دولت تدبیر و امید و رویکردهای رئیس جمهوری محترم جناب آقای دکتر روحانی در حوزه آموزش و پرورش»، بهرۀ لازم گرفته شده است.

در این برنامه، ابتدا مهم‌ترین چالشهای فراروی نظام آموزش و پرورش کشور با استفاده از مطالعات و پژوهشهای انجام گرفته و نتایج آسیب شناسی‌های میدانی، مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است؛ که حاصل آن به‌دلیل اختصار برنامه، در پیوست درج شده است. سپس مؤلفه‌های‌اصلی برنامه مشتمل ‌بر: باورها و بایدها، برنامۀ کلان، راهبرد اصلی، سیاستهاي اجرایی و راهكارهاي برنامه، در 12 قلمرو مورد اشاره قرارگرفته است.

امید است با استعانت از الطاف الهی و همکاری و تعاون همۀ نیروهای خدوم و مؤمن آموزش و پرورش و صاحب‌نظران حوزوی و دانشگاهی، وزارت آموزش و پرورش بتواند گامهای جدی و درخوری را در مسیر تعالی نظام تعلیم و تربیت اسلامی بردارد.

بی‌شک، همراهی و همیاری نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی و سایر مراجع سیاستگذار، نقش بسزایی در این مهم ایفا خواهد کرد.                                                 و من الله التوفیق

باورها و بايدها

1ـ رسالت خطير آموزش وپرورش، رشد و شكوفايي استعدادهاي فطري و فراهم آوردن زمينۀ تربيت‌پذيري دانش‌آموزان در تمام ساحت‌هاي وجودي،[1][1] براي دستيابي به مراتبي از حيات طيبه است. در اين فرايند، تربيت ديني و اخلاق‌گرايي، عقلانيت، تدبير و اعتدال، تقویت هویت ایرانی‌ـ اسلامی، در محور اساسي برنامه‌ها و فعاليت‌ها قراردارد.

2- آموزش و پرورش، به مثابه مهم‌ترين نهاد تربیت نیروی انسانی ومولد سرمايۀ اجتماعي، امری حاكميتي قلمداد می‌شود که باید ضمن مشاركت‌پذيري و توسعۀ همكاري‌هاي بين‌دستگاهي و كاهش تصدي‌گري‌هاي غير‌ضرور در بعد اجرا‌، زمينۀ تربيت‌پذيري نسل جوان را مبتني بر فلسفۀ تعليم و تربيت اسلامي فراهم آورد.

3- آموزش و پرورش يك نهاد فرهنگي ـ اجتماعي است كه با ارتقاي كاركرد فرهنگي‌ـ‌‌ تربيتي خود، مي‌تواند و مي‌بايد، رسالت خطير خويش را در تحقق اهداف مهندسي فرهنگي و اعتلاي فرهنگ عمومي كشور، جلوگيري از نابساماني‌هاي اجتماعي و مقابله با تهاجم فرهنگي و جنگ نرم؛ به‌ویژه با ترویج و نهادینه‌سازی سبک زندگی اسلامی ـ ایرانی، به‌خوبي ايفا نمايد.

4- تحول بنيادين در آموزش و پرورش، براي دستيابي به آموزش و پرورش طراز جمهوري اسلامي ايران و پاسخگويي به تحولات محيطي، يك ضرورت اجتناب ‌ناپذير است و تحقق آن نيازمند عزم ملي و همراهي و مساعدت همه جانبه و نظام‌مند تمامی نهادها، سازمانها و دستگاههای حاکمیتی و سایر ارکان و عوامل سهیم و مؤثر در نظام تربیت، به ويژه نهاد خانواده و رسانۀ ملی مي‌باشد؛ كه بايد در بلندمدت، به صورت مستمر و به دور از شتاب‌زدگي پيگيري شود.

5- معلم، عنصر اصلي تعليم و تربيت و عامل اساسي تحول بنيادين است. بر این مبنا، اعتلاي منزلت اجتماعي و بهبود وضعيت معيشت معلمان، افزايش انگيزۀ آنان برای خدمت، ارتقاي كيفيت نظام تربيت معلم و توسعۀ مستمر شايستگي‌ها و توانمندي‌هاي علمي، حرفه‌اي و تربيتي فرهنگيان، در اولويت برنامه‌ها قرار دارد و باید زمینۀ مشارکت حداکثری آنان در فرایندهای تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری فراهم آید.

6- افزايش كارايي و اثر بخشي سازمان بزرگ و گستردۀ آموزش و پرورش، درگرو بهره‌مندی از مديران مجرب و توانمند، دارای مقبولیت و محبوبیت، با رعايت اصل شايسته‌سالاري و پرهيز از ملاحظات جناحی است. در مديريت آموزش و پرورش، بايد تفكر برنامه‌محوري مبتنی بر یافته‌های علمی ـ پژوهشی و تجربيات بومی و جهاني و به‌ويژه بهره‌مندي از نظرات كارشناسي در تصميم‌سازي مورد توجه جدي قرار گيرد.

7- اقتصاد آموزش و پرورش، در سنوات اخير به يك چالش اصلي فراروي مديريت اين نهاد مولد سرمايۀ انسانی و اجتماعي تبديل شده است. مديريت بهينۀ منابع و مصارف، افزايش بهره‌وري، استفادۀ حداكثري از مشاركت‌هاي مردمي و افزایش سهم آموزش و پرورش از تولید ناخالص داخلی (GDP)، در طراز کشورهای منطقه، نیازمند همراهي و مساعدت مراجع سياستگذار فرا دستي و شناسایی منابع مالی جدید و متنوع است.

راهبرد اصلی:

« ارتقای کیفیت آموزش و پرورش در همه مؤلفه‌ها و ارکان نظام آموزش و پرورش »

برنامۀ کلان

سندتحول بنیادین آموزش وپرورش، برنامۀ كلان و بلندمدت نظام آموزش و پرورش مي‌باشد كه در برنامۀ اين‌جانب، با هدف همگرایی، انسجام و هماهنگی در اجرای «بنيان‌هاي نظری نظام آموزش و پرورش» مورد توجه قرار گرفته است.  [2]

سیاستهاي اجرايي

1- ایجاد مفاهيم مشترک و عزم ملی برای همکاری هرچه بیشتر نهادهای قانونگذار و دستگاههای اجرایی؛ براي تحقق اهداف تحول بنیادین آموزش و پرورش.

2-  تدوین نقشۀ راه مدون و یکپارچه و دربرگیرندۀ همۀ برنامه‌های لازم برای تحقق زیرنظام‌های سند تحول بنیادین؛ با تأکید بر بهره‌گیری حداکثری از ظرفیت قوانین و اسناد بالادستی.

3- توانمندسازي نيروي انساني و افزايش صلاحيت‌ها و شایستگی‌های حرفه‌اي و مهارتهاي علمي و تخصصي معلمان.

4- ظرفيت سازي نهادي در سطوح مختلف؛ به منظور تقويت دانش فني، ایجاد انگيزه و جلب مشاركت كليۀ عوامل مؤثر، به ويژه نهاد خانواده.

5- اجراي تدريجي، هوشمندانه و به‌دور از شتاب‌زدگي برنامه‌ها؛ متناسب با اولویت و تأمين زيرساخت‌هاي ‌كليدي‌ و فراهم آوردن بسترهاي اجرايي مورد نياز.

6- توجه جدي به اقتصاد آموزش و پرورش؛ در همۀ سطوح تصميم‌گيري و تلاش براي ارتقای بهره‌وري منابع موجود و تأمين منابع جديد.

7- كاهش تمركز و تفويض اختيار به ادارات كل استان‌ها، ادارات مناطق و مدارس؛ با تأكيد بر تعيين و اجراي استانداردها و شاخصهاي مربوط (ملي و استاني).

8-  نظارت، ارزيابي و پایش مستمر برنامه‌ها، فعالیتها و نتایج آنها.

برنامه‌ها

 الف- ارتقاء رهبري و مديريت در آموزش و پرورش:

1- افزايش كارآمدي و اثربخشي مديريت آموزش و پرورش؛ با تأكيد بر:

 چابك سازي سازماني درحوزه‌هاي صف و ستاد؛

 استقرار نظام تصميم‌گيري مبتني بركاربست‌ يافته‌هاي پژوهشي؛

  اصلاح نظام برنامه‌ريزي وزارت آموزش و پرورش درسطوح كلان، مياني و خرد؛ متناسب با نقش و مأموريت واحدهاي ستادي، استاني و مدارس؛ با تأكيد بر كاهش تمركز؛

 ارتقای سلامت نظام اداری؛ ترویج قانونگرایی و اشاعۀ فرهنگ مسئولیت‌پذیری، پاسخگویی و تکریم ارباب رجوع.

2- طراحي و استقرار مركز مطالعات و برنامه‌ريزي ‌استراتژيك آموزش و پرورش.

3- نهادينه كردن برنامه‌محوري در سطوح مختلف مديريت آموزش و پرورش.

4- طراحي و اجراي الگوي بالندگي شغلي براي مديران آموزش و پرورش، در سطوح مختلف.

5- طراحي و استقرار نظام توزيع عادلانه و بهينۀ منابع انساني، مالي و تجهيزاتي در مدارس.

6- طراحي، تدوين و استقرار الگوي استفادۀ هوشمند از فناوري اطلاعات و ارتباطات و نظام جامع اطلاعات مدیریت در آموزش و پرورش.

7- تدوین و اجرای نظام رتبه‌بندي مدارس در دوره‌هاي مختلف تحصيلي.

8- ارتقای جايگاه زنان در مديريت‌هاي عالي و مياني و سطوح كارشناسي و برنامه‌ريزي آموزش و پرورش.

9- طراحی و استقرار نظام تضمین کیفیت در آموزش و پرورش.

10- تدوين و ترويج و اشاعۀ فرهنگ اعتدال در نظام آموزش و پرورش؛ به ويژه در سطوح مختلف مديريتي.

11- ارتقای كارايي و اثربخشي مدارس خارج از كشور با تأكيد بر:

 تقويت كاركرد فرهنگي آنها؛

 بازنگري ضوابط و مقررات تأمين منابع انساني مورد نياز مدارس؛

 بازنگری برنامه هاي آموزشي و تربيتي مدارس.

ب- منابع انساني و ارتقاي آن:

1- طراحی، تدوین و استقرار «نظام جامع تربیت معلم» درچهاربخش: جذب، تربیت و آماده‌سازي، نگهداشت و ارزشيابي؛ با تأکید بر فراهم آوردن مشوقهای مؤثر برای جذب افراد مستعد و علاقه‌مند.

2- تسهیل ادامه تحصیل هدفمند معلمان؛ از طریق تدوين برنامۀ درسي ‌تربيت ‌معلم‌ و بازنگری آموزشهای کوتاه‌مدت فرهنگيان؛ با تأكيد بر استقرار نظام پودمانی، ارزیابی و معادل‌سازی گواهی‌نامه‌های این قبیل دوره‌ها، با دوره‌های بلندمدت.

3- طراحی، تدوین و استقرار تدریجی استاندارد صلاحيت حرفه‌ای و شايستگي‌هاي تخصصي معلمان و نظام سنجش و رتبه بندي فرهنگيان، با هماهنگي مراجع ذي‌ربط.

4- طراحي، تدوين و اجراي نظام تربيت و نگهداشت كارشناس تخصصي در حوزه‌هاي اداري و ستادي آموزش و پرورش؛ با استفاده از دوره‌هاي تحصيلات تكميلي.

ج- بسط عدالت آموزشي و تربيتي:

1- اهتمام برای پوشش كامل دورۀ آموزش عمومي و برنامه‌ریزی برای انسداد مبادی بي‌سوادي، با اجراي قانون الزامي كردن آموزش و پرورش عمومي و بهره‌گيري از روش‌هاي آموزشي مناسب، به‌ويژه استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات.

2- توسعۀ كمي و كيفي آموزش و پرورش دانش‌آموزان ‌با نيازهاي ويژه (استثنايي)، با تأكيد بر بازنگري در روشهاي آموزشي و فردي كردن آموزشها.

3- تهيه و اجراي طرح ساماندهي و ارتقاي كيفيت آموزش در كلاس‌هاي چندپايه، مناطق محروم و دو زبانه، عشايري، روستايي و مناطق مرزي؛ با تأكيد بر طراحي برنامۀ درسي خاص براي اين كلاسها.

4- غني سازي برنامه‌هاي آموزشي و پرورشي و كيفيت بخشي مدارس شبانه روزي و نمونه دولتي؛ به ويژه در مناطق محروم و روستايي.

5- توسعۀ آموزش‌هاي پيش دبستاني در مناطق محروم و دوزبانه؛ از طريق منابع دولتي و حمايت از سرمايه‌گذاري بخش غيردولتي در ساير مناطق.

6- ايجاد تنوع در فرصت‌هاي تربيتي (آموزشي و پرورشي) مدارس براساس تفاوت‌هاي جنسيتي و جغرافيايي و استعداد و علاقه دانش‌آموزان.

د- اعتلای برنامه‌هاي آموزشي و تربيتي :

1- اجراي «برنامۀ درسي ملي»؛ با تأكيد بر متناسب‌سازي محتوا و حجم منابع درسي، با نيازها و توانمندي‌هاي دانش‌آموزان.

2- اصلاح و تقويت نظام مشاركت و تعامل بيشتر حوزه‌هاي علميه و دانشگاه‌ها درتوليد برنامۀ درسي و تربيتي و بهره‌گيري از ظرفيت بخش غيردولتي در توليد مواد آموزشي.

3- تدوین و استقرار «نظام جامع مشاوره و هدایت تحصیلی و تربیتی» در کلیۀ پایه‌های تحصیلی.

4- طراحی و اجرای برنامه‌های لازم برای پاسخگویی به نیازهای فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی محلی و استانی در برنامه‌های درسی و تربیتی؛ با تأکید بر تحقق بند «ج» مادۀ 19 قانون برنامۀ پنجم توسعۀ کشور.

5- ارتقای کیفیت آموزش علوم انسانی با مشارکت  حوزه‌های علمیه و نهادها و سازمانهای ذی‌ربط و استانداردسازی امکانات و نیروی انسانی مدارس .

6- توانمندسازي معلمان براي طراحي، تدوين و اجراي برنامۀ درسي بومي و محلي؛ متناسب با نيازها و شرايط اقليمي و جغرافياي استان؛ به ويژه مناطق روستايي و عشايری در راستاي افزايش نقش آنان در توليد برنامه‌هاي درسي و مواد آموزشي.

7- سازماندهي، نظارت و ارتقاي كيفيت برنامه‌هاي آموزشي و پرورشي در مدارس غيردولتي و آموزشگاه‌هاي علمي آزاد.

ه- توسعۀ فعاليت‌هاي پرورشي، تربيت‌بدني و غنی‌سازی اوقات فراغت :

1- ارتقاي مستمر دانش و مهارت‌هاي حرفه‌اي مربيان و كارشناسان و معلمان، براي احياي نقش تربيتي آنان؛ درراستای قانون احیای معاونت پرورشی و تربیت بدنی و با توجه به رويكرد تلفيقي و شايستگي‌محور، در طراحي و اجراي برنامه‌های تربيتي.

2- تدوين و ترويج برنامه‌هاي پرورشي مؤثر؛ به منظور ارتقاي آگاهي و مصون‌سازي دانش‌آموزان در مقابله با تهاجم فرهنگي و آسيب‌هاي اجتماعي؛ با استفاده از فناوري‌هاي نوين و رسانه‌ها.

3- استقرار و توسعۀ نظام مراقبت اجتماعي و تربيتي در سطح مدارس كشور؛ با تأكيد بر تهيه و اجراي طرح گسترش خدمات‌ مداخله‌اي ‌در زمينۀ پيشگيري از آسيب‌هاي ‌اجتماعي.

4- استفاده از ظرفيت برنامه‌هاي درسي، كتابخانه‌ها، اردوها و فعاليتهاي برون مدرسه، به ويژه مساجد و كانون‌هاي مذهبي؛ براي تقويت معرفت و زمینه‌سازی براي تعميق باور به معارف الهي و قرآني.

5- تدوین و اجراي برنامۀ جامع و يكپارچۀ آموزش قرآن؛ اعم از روانخواني و فهم قرآن در آموزش و پرورش رسمي و عمومي.

6- ايجاد سازوكارهاي مناسب و مؤثر، به منظور اجراي «طرح جامع تقويت و تعميق فرهنگ اقامۀ نماز در مراكز آموزشي و تربيتی».

7- تدوين ضوابط و مقررات ملي جهت تأمين امكانات و ارتقاي سطح ورزش همگاني و حرفه‌اي دانش‌آموزان.

8- تدوين و اجراي نظام جامع سلامت دانش‌آموزي.

9- گسترش و نهادينه‌سازي مشاركت دانش آموزان در عرصه‌هاي اجتماعي، فرهنگي و عمراني، درايام فراغت.

و ـ توسعۀ آموزش‌هاي فني و حرفه‌اي و كارآفريني :

1- تدوين و اجراي برنامۀ جامع كارآفريني در تمام دوره‌هاي تحصيلي.

2- بازنگری و اصلاح آموزش‌های فنی و حرفه‌ای و مهارتی دورۀ متوسطه؛ بارعایت چارچوب نظام ملی صلاحیت حرفه‌ای.

3- توسعۀ متوازن آموزشهای فنی و حرفه‌ای و مهارتي، براساس نیازهای بازار کار؛ با تأکید بر ايجاد سازوكارهاي مناسب براي استفاده از ظرفيت آموزشي سايردستگاه‌هاي دولتي (كالبدي و منابع انساني)، بخش غيردولتي؛ به‌ويژه  تشكل‌هاي صنفي و صنعتي.

4- استانداردسازي هنرستانهاي فني و حرفه‌اي و كاردانش و اِعمال اولويت درتأمين منابع انساني، تجهيزات و امكانات مورد نياز آنها.

ز- اقتصاد آموزش و پرورش و رفاه فرهنگيان :

1- مدیریت بهینۀ منابع و مصارف؛ به‌منظور افزايش بهره‌وري و شفاف‌سازی عملکرد مالی آموزش و پرورش.

2- تغییر نظام بودجه‌ریزی آموزش و پرورش، به نظام عملکردی و استقرار بودجه‌ریزی عملیاتی.

3- گسترش نقش شوراهای آموزش و پرورش استان‌ها در تأمين منابع غیردولتی؛ برای رفع نیازهای آموزشي و پرورشي.

4- بهینه‌سازی نظام پرداخت‌ها؛ مبتنی برشایستگی‌ها ونظام رتبه‌بندی فرهنگيان.

5- طراحی و استقرارنظام جامع خدمات رفاهی، درمانی، مسكن و مصرف فرهنگيان، ازطریق تأسیس « سازمان رفاه فرهنگیان ».

6- استفادۀ بهینه از منابع مالی صندوق ذخیرۀ فرهنگیان؛ به منظور اعطای تسهیلات و رفع نیازهای مالی فرهنگیان.

7- طراحي و اجرای نظام خاص بازنشستگي فرهنگيان.

ح- تقويت مشاركت عمومي در آموزش و پرورش :

1- تهيه و اجراي «طرح همكاري و مشاركت  دستگاه‌ها و نهادهاي دولتي و عمومي» در اجراي برنامه‌هاي آموزشي و پرورشي.

2- افزايش مشاركت دانش‌آموزان در فعاليت‌هاي آموزشي و تربيتي؛ از طريق سامانۀ تشكل‌هاي دانش‌آموزي؛ با تأكيد بر استفاده از ظرفيت سازمان دانش‌آموزي، بسيج دانش‌آموزي، انجمن اسلامي دانش‌آموزان و مجلس دانش‌آموزی.

3- تقويت مشاركت تشكل‌ها و انجمن‌هاي علمي و صنفي معلمان در برنامه‌هاي آموزشي و تربيتي و صيانت از حريم حرفه‌اي و حقوقي آنان.

4- اجراي كامل قانون مدارس غيردولتي؛ با تأكيد برتأسيس صندوق حمايت از مؤسسان مدارس غيردولتي و پرداخت سرانۀ دانش‌آموزان به اين مدارس.

5- ايجاد سازوكارهاي مناسب براي حفظ و ارتقاي مستمر سطح مشاركت خيرين مدرسه ساز و واقفين.

ط- بهسازي فضا و تجهيزات :

1- تعيين سياست‌ها و تدوين ضوابط و مقررات برای ترويج الگوهاي معماري اسلامي و ايراني در طراحي و ساخت فضاهاي تربيتي دوره‌ها و رشته‌هاي تحصيلي مختلف؛ با حمايت مراجع ذي‌ربط .

2- انجام تمهيدات قانوني و تعيين شاخص‌هاي موردنياز برای استفاده از زمين‌هاي مناسب و ساخت فضاهاي آموزشي و پرورشي.

3- بازنگري و اصلاح استانداردها و مقاوم‌سازي و متناسب‌سازي فضاهاي آموزشي و پرورشي مدارس؛ بر اساس الزامات شرعي و تربیتی و تفاوت‌هاي جنسيتي دانش‌آموزان.

4- رفع كمبودهاي مدارس درزمينۀ نمازخانه، تجهيزات آزمايشگاهي و امكانات كتابخانه و افزايش سرانۀ فضاهاي ورزشي دانش‌آموزان.

ی- ارتقای جایگاه پژوهش و ارزش يابي :

1- تدوین و اجرای نظام جامع حمايت مادي و معنوي از معلمان پژوهشگر و پژوهشگران برتر در حوزۀ تعليم و تربيت؛ با اعطاي فرصت هاي مطالعاتي، انتشار يافته‌هاي پژوهشي و ساير روش‌ها.

2- ایجاد و توسعۀ شبکۀ تحقیقاتی از ستاد تا مدرسه و تخصيص منابع بر اساس موضوعات مورد نياز هر منطقه.

3- برقراری ارتباط سازمان یافته با حوزه‌های علمیه و مؤسسات آموزش عالی، در سطح ملی و منطقه‌ای و بهره‌مندی از پشتیبانی آنان در اجرای طرحهای پژوهشی.

4- رصد نتایج ارزیابی‌های بین المللی در زمینۀ کیفیت عملکرد نظام‌های آموزشی و برنامه‌ریزی؛ به منظورارتقای جایگاه ایران در راستاي چشم‌انداز 1404.

5- ايجاد زمينه‌های لازم برای توسعۀ اقدام‌پژوهي و درس‌پژوهي در مدارس كشور و اعمال نتايج آن در نظام رتبه‌بندي معلمان و مدارس.

6- ایجاد مرکز اسناد، مدارک و اطلاعات نظام آموزش و پرورش کشور.

ک- خلاقیت و نو آوری :

1- تدوين «سند توسعۀ خلاقیت و نوآوری در آموزش و پرورش»؛ با تأکید بر حمایت‌های مادی و معنوی از دانش‌آموزان و معلمان خلاق و نوآور.

2- ایجاد بانک اطلاعاتی فعال و کارآمد برای ثبت آثار علمی و پژوهشی دانش‌آموزان و معلمان، برگزیدگان المپیادهای علمی و مهارتی، جشنواره‌های برتر الگوهای تدریس و ارتباط نظام‌مند آن با بنیاد نخبگان و سایر مراکز علمی و پژوهشی.

3- تأسیس و تجهیز موزه و نمایشگاه علم و فناوري.

4- تهیه و اجرای طرح ساماندهی طراحی، تولید و توزیع وسایل بازی کودکان؛ با تکیه بر فرهنگ اسلامی‌ـ ایرانی و رعایت استانداردهای سلامت و ایمنی؛ با استفاده از ظرفيت کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان.

ل- توسعۀ همکاری های بین‌المللی :

1- تدوین و استقرار طرح ‌جامع توسعۀ روابط و همکاری‌های بین‌المللی آموزش وپرورش؛ براساس نیازهای علمی و پژوهشی؛ به ویژه با کشورهای اسلامی و سازمان‌هاي بين‌المللي مانند آيسسكو، يونيوكو و يونسكو.

2- ایجاد فرصت برای تعاملات پژوهشی و آموزشی معلمان، مدیران و کارشناسان با نهادها و سازمانهای علمی‌ـ آموزشی بین‌المللی؛ به ویژه کشورهای مسلمان؛ شامل دوره‌های آموزشی مشترک، رقابتهای علمی و تخصصی، طرحهای پژوهشی، سمینارها و... .

3- توسعه و تقویت حضور هدفمند دانش‌آموزان در رقابت‌های بین‌المللی علمي، فرهنگي، ورزشي و مهارتي و کاربست نتایج آن برای ارتقای کیفیت آموزش و پرورش ایران.

 [1]ساحت‌های شش گانۀ نظام تربیت عبارتند از : تربیت دینی و اخلاقی، تربیت زیستی و بدنی، تربیت اجتماعی و سیاسی، تربیت اقتصادی و حرفه‌ای، تربیت علمی و فناوری و تربیت هنری و زیبایی شناختی.

نامه سرگشاده

باسمه تعالي

در پاسخ به مصاحبه ي آقاي حميد محمدي معاون محترم قرآن و عترت وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در برنامه افق راديو قرآن

جناب آقاي حميد محمدي

به دغدغه امروز شما از سال 1377 تا كنون عمل مي شود !!!

حجه الاسلام آقاي حميد محمدي

حضرت عالي سال هاست كه معاون محترم قرآن و عترت وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی كشور هستند. انتظارات زيادي از اين معاونت است كه از همه آن ها مهم تر كيفيت بخشي آموزش ها و فعاليت هاي قرآني كشور است.

جناب عالي در برنامه افق كه روز شنبه 19 آبان 1392 از راديو قرآن پخش شد فرموديد : ‹‹ برنامه‌ریزی برای آموزش قرآن کریم از پایه اول ابتدایی ضرورت است. ›› و نيز در بیان راه کارهایی تأثیرگذاری بیش تر بر روی بچه‌ها و ارتقای سطح روخوانی و روان‌خوانی کودکان و نوجوانان پرداخت گفته ايد : ‹‹ اگر در پایه اول ابتدایی که بچه‌ها الفبای فارسی را یاد می‌گیرند، پنج درصد از علائم عربی را به آن ها یاد بدهیم، گام بسیار مهمی در این زمینه برداشته‌ایم که البته در کنار آن، معلم پایه اول ابتدایی نیز باید معلم قرآن باشد و بتواند قرآن را در زبان بچه‌ها بگذارد. ›› اين مطلب در خبر شماره 13920819000596خبرگزاري فارس نيز منعكس شده است.

جهت اطلاع به استحضار مي رساند از سال 1377 تا كنون در كلاس اول ابتدايي درسي با عنوان ›آموزش قرآن ايجاد شده است. دانش آموزان در طول يك سال تحصيلي هفته اي دو جلسه آموزش قرآن مي بينند.

هم چنين مزيد اطلاع طبق مصوب شوراي عالي آموزش و پرورش و راهنماي برنامه درسي قرآن، اهداف آموزش قرآن در پايه ي اول ابتدايي به شرح زير است :

1- به شنيدن قرائت زيباي سوره های کتاب علاقه نشان مي‌دهد.

2- دوست دارد كتاب قرآن خود را پاكيزه نگه دارد.

3- با داستان‌هاي قرآني كتاب آشنا مي‌شود.

4- با معنای برخی از عبارات ساده قرآن (به زبان کودکانه يا شعر) آشنا می شود.

5- در خواندن آهنگين و جمعي سوره‌هاي كتاب درسي، مشاركت مي‌كند.

6- با گوش دادن به قرائت آيات قرآن و نگاه‌كردن به عبارات آن‌ها، سوره‌هاي كتاب درسي را به صورت ساده يا آهنگين مي‌خواند.

7- برخی از کلمات وعبارات ساده قرآنی کتاب را بر اساس سير سوادآموزی فارسی می خواند.

 از آن جا كه جناب عالي علاوه بر معاونت قرآني وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، رئيس مركز توسعه وترويج فعاليت هاي قرآني كشور هم هستيد اميدهاي زيادي است با مشاركت و عنايت آن معاونت قرآني و نيز مركز توسعه، از اين پس برنامه ها و فعاليت هاي قرآني مبتني بر رويكرد كيفيت بخشي آن ها انجام شود و از اجرا و حمايت از برنامه ها و روش ها ي غلط گذشته كه بارها شكست خورده است ، جلوگيري شود و هم چنين اعتبارات بر اساس  اهداف و برنامه هايي كه مباني و مبادي علمي آن ها محرز شده و مطابق با اهداف منشور توسعه فعاليت هاي قرآن و اهداف مصوب آن است تخصيص داده شود.

 آقاي محمدي !

شما كميسيون آموزش عمومي قرآن را موفق ترين كميسيون معرفي كرده ايد. جهت اطلاع به استحضار مي رساند سياست هاي ابلاغي مقام معظم رهبري و سند تحول بنيادين آموزش و پرورش مهم ترين محور تهيه اهداف، انجام برنامه ريزي و رهنمود عمل است.

كميسيون آموزش عمومي با عنايت به اهداف مصوب آموزش عمومي قرآن و با توجه به اين ابلاغيه مقام معظم رهبري به آموزش و پرورش بايد تحقق آن را تسهيل كند و گرنه مزاحمي در اجراي منويات معظم له و قوانين حاكم خواهد بود.

با احترام مجدد

رضا نباتي- كارشناس آموزش قرآن دفتر برنامه ريزي و نتاليف كتب درسي

خبرگزاري فارس شماره خبر 13920819000475 تاريخ 20 آبان 92

یادداشت/ رضا نباتی

ضرورت احیای فرهنگ تلاوت قرآن در شب عاشورا

امام حسین(ع) در زندگی خود و به ویژه در واقعه عاشورا به تلاوت و عمل به دستورات قرآن تأکید داشتند، به طوری که قیام ایشان و یارانشان نیز برای زنده نگه‌ داشتن اسلام و قرآن بود، بنابراین باید فرهنگ تلاوت قرآن را در محرم و به ویژه شب عاشورا احیا کنیم.

خبرگزاری فارس ـ رضا نباتی (کارشناس تألیف کتاب‌های قرآن دوره ابتدایی دفتر برنامه‌ریزی و تألیف کتب درسی وزارت آموزش و پرورش): امام حسین علیه‌السلام در واقعه عبرت آموز عاشورا چند جا قرآن تلاوت کردند؛ یکی در شب عاشورا بود که حضرت از عمرسعد برای تلاوت قرآن و اقامه نماز مهلت گرفتند، بنابراین شایسته است که این رفتار امام حسین(ع) و یارانش، برای همه شیعیان به ویژه جوانان حسینی کشور ما تبدیل به فرهنگ شود تا در شب عاشورا به تلاوت بپردازند و مسئولان هیأت‌ها، به این مطلب به عنوان سنتی حسنه در جلسات و محافل خودشان توجه کنند و نیز پدران و مادران هم احیای این شب را در جمع خانواده برپا دارند.

امام خمینی(ره) فرمودند: «ما هر چه داریم از محرم و صفر داریم»؛ این سخن خیلی عظیم و سرنوشت‌سازی است که باید از آن پند گرفت. امیدوارم در این زمینه اهل منبر و هنر، مسئولان و مدیران فرهنگی و قرآنی و همچنین جامعه قرآنی کشور اعم از ارگان‌ها و نهادهای دولتی و مردمی به درستی به وظیفه خود عمل کنند.

ائمه مفسران واقعی قرآن هستند

قرآن خود اثبات کننده حقانیت و ضرورت وجود امام معصوم(ع) است. اگر باور داریم قرآن کریم از هر خطایی مصون است؛ این سوال پیش می‌آید که چگونه ممکن است وظیفه تفسیر و تبین این کتاب بی‌خطا با انسان‌هایی باشد که خود هر لحظه ممکن است دچار خطا و اشکال شوند؟ در این هنگام ضرورت وجود معلم، مفسر و مبین معصوم و بری از خطا مطرح می‌شود و این همان موضوع عصمت امام(ع) به عنوان مفسران واقعی قرآن است.

قرآن، فرقان است، حسین(ع) نیز مصباح الهدی و جداکننده حق از باطل است؛ «إن الحسین مصباح الهدی و سفینة النجاة»، قرآن شفا و رحمت است برای مؤمنان، وجود حسین(ع) نیز شفابخش امراض باطنی و تربتش شفادهنده‌ امراض ظاهری است.

قرآن، همیشه تاریخ تازه است و جاودان، ذکر اباعبدالله و قیام عاشورا نیز جاودانه است؛ آن‌چنان که بعد از 1400سال هنوز عاشورا، حرارت خود را دارد.

قرآن کلام الله صامت است و حسین(ع) کلام الله ناطق؛ «بسم الله» صدر و شروع هر سوره‌‌ای از قرآن است،حسین(ع) نیز سید و سالار شهیدان است.

تلاوت قرآن، شنیدن و نگاه کردن به آیات عبادت است، هم چنان‌که شنیدن، خواندن و شرکت در مرثیه اباعبدالله نیز عبادت است.

پیامبراعظم(ص)درباره فضل قرآن فرمودند: «فضیلت قرآن بر سایر کلام‌ها مانند فضیلت خداوند است بر بندگانش»؛ و درباره امام حسین(ع) نیز فرمودند: «ای مردم این حسین بن علی است، پس حسین را بشناسید که او بر همه شما فضیلت دارد» و سپس فرمودند: «خدایا او را به تو می‌سپارم و به نیکان امت تو»

قرآن، معجزه است به فصاحت لفظ و معنا و کلام امام حسین(ع) نیز در کرامت ظاهر و در مقام معنا معجزه است.

امام حسین(ع) همچون قرآن مهجور واقع شده است

قرآن مهجور است، حسین(ع)نیز همچون قرآن مهجور است؛ مسلمان ظاهر قرآن را گرفتند و باطنش را رها کردند، در رابطه با امام حسین(ع) نیز علی‌رغم تمام علایق ظاهری نسبت به حسین(ع) قیام او مورد غفلت قرار می‌گیرد.

امام صادق(ع) در تفسیر آیه 40 سوره مبارکه «حج» - «الذین اخرجوا من دیارهم؛ همانها که از خانه و شهر خود، به ناحق رانده شدندـ می‌فرمایند: «این آیه در شأن علی(ع) و جعفر و حمزه جاری شده در ارتباط با حسین بن علی(ع)؛ او که از دیار و شهر خود برای مبارزه با ظلم خارج شد و در این راه او را به ناروا کشتند.»

در تفسیر عیاشی ذیل آیه 77 سوره مبارکه «نساء» نیز حدیثی از امام صادق(ع) نقل شده که فرمودند:«کفوا ایدیکم» در ارتباط با صلح امام حسن(ع) و «کتب علیهم القتال» در رابطه با امام حسین (ع) است و « الی اجل قریب» در رابطه با امام زمان(عج) است که به خون‌خواهی سیدالشهداء قیام خواهد کرد.

امام حسین(ع) مصداق واقعی آیات 27 و 28 سوره «فجر» است

در آیات 27 و 28 سوره مبارکه «فجر»‌ که مربوط به امام حسین(ع) است، آمده است: «یَا أَیَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ، ارْجِعِی إِلَى رَبِّکِ رَاضِیَةً مَرْضِیَّةً؛ تو ای نفس مطمئن، به سوی پروردگارت بازگرد در حالی که هم تو راضی باشی و هم از تو راضی باشند»، این آیات 72 حروف دارد که همچون تعداد یاران امام حسین(ع) در واقعه عاشورا است.

در روایات داریم که امام حسین(ع) مصداق واقعی این آیه است، چون ایشان با ذکر دائمی القاب و اسامی خداوند متعال به قلبی مطمئنه رسیده بودند.

خداوند در آیه 21 سوره مبارکه «بقره» نیز می‌فرماید: «یا أَیُّهَا النَّاسُ اعْبُدُوا رَبَّکُمُ الَّذی خَلَقَکُمْ وَ الَّذینَ مِنْ قَبْلِکُمْ لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ؛ ای مردم! پروردگار خود را پرستش کنید آن کس که شما و کسانی را که پیش از شما بودند، آفرید تا پرهیزکار شوید»، بر اساس این آیه عبادت الهی و بندگی بهترین راه رسیدن به تقرب الهی است که این امر یکی از خصوصیات بارز ائمه اطهار(ع) و به ویژه حضرت سیدالشهدا(ص) بود.

در آیات قرآن داریم: «یَا أَیُّهَا النَّاسُ اتَّقُوا رَبَّکُمْ؛ ای مردم تقوای الهی پیشه کنید»، این آیه تنها خطاب به مسلمانان نیست بلکه غیرمسلمان را نیز شامل می‌شود.

تمامی تلاش انبیاء نیز هدایت بشر به سوی تقوای الهی بوده است که امام حسین(ع) ثمره واقعی تقوا  و الگوی واقعی طالبان راه نجات است، این ارادت انسان‌ها است که در هر سوی شرق و غرب عالم به سوی امام حسین (ع)‌جلب شده و ما می‌بینیم که عزاداری امام حسین (ع)‌مختص ما شیعیان نیست و دیگران نیز به حضرت متوسل می‌شوند و ما نیز باید بیشتر توجه کنیم.

دادن یک لیوان آب به تشنگان در شب عاشورا همچون آب رساندن به شهدای کربلا است

در آیه 195 سوره مبارکه «بقره» آمده است: «وَأَنْفِقُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ؛ در راه خدا انفاق کنید»، امام حسین(ع) در راه خدا هر آنچه که داشت انفاق کرد و به همین دلیل خداوند متعال به او این مقام را داد، بنابر این اگر کسانی نیز بخواهند در راه خدا انفاق کنند، باید به مجالس و محافل حضرت سیدالشهداء توجه داشته باشند؛ در کتاب «بحارالانوار» و همچنین در «کامل الزیارات» داریم که «هر کس در شب عاشورا به تشنگان آب دهد، گوئی به همه لشکریان سیدالشهدا(ع) آب داده است»؛ پس خدمت به امام حسین (ع) انفاق در راه خدا محسوب می‌شود.

آیه 78 سوره مبارکه «حج» می‌فرماید: «وَ جاهِدُوا فِی اللَّهِ حَقَّ جِهادِهِ؛ و در راه خدا آن چنان که شایسته است جهاد کنید» که مصداق این آیه، حضرت سیدالشهداء(ع) است. مفسران گفته‌اند منظور از جهاد شایسته، جهاد اکبر و جهاد اصغر است و هیچ کس در راه خدا، همچون حسین بن علی(ع) جهاد نکرد و عاشقان و سالکان راه حق، بدین وسیله می‌توانند جهاد کنند. چنانچه انقلاب ما و تمام کسانی که در جهان، ندای آزادی خواهی دارند از سید الشهداء(ع) الهام گرفته‌اند.

زیارت امام حسین(ع) و گریه بر مصائب او از افضل اعمال است

همچنین قرآن کریم در بخشی از آیه 197 سوره مبارکه «بقره» می‌فرماید: «تَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَیْرَ الزَّادِ التَّقْوى‏؛ توشه کسب کنید که بهترین توشه‌ها تقوی است»، زیارت امام حسین(ع) که تا این اندازه در ادعیه به آن توجه شده است، می‌تواند به عنوان توشه‌ای برای آخرت باشد. این توشه فقط برای زائر نیست؛ بلکه دوستان و اطرافیان او نیز بهره می‌برند. زیارت امام حسین(ع) و گریه بر مصائب او از افضل اعمال در این زمینه است. از جبرئیل تا پیامبر(ص) و امامان بر حسین(ع) گریستند و توبه حضرت آدم(ع)نیز به واسطه گریستن بر حسین(ع) مورد قبول واقع شد.

قرآن در آیه 24 سوره مبارکه «انفال» می‌فرماید: «اسْتَجِیبُوا لِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ إِذَا دَعَاکُمْ لِمَا یُحْیِیکُمْ؛ خدا و رسولش را اجابت کنیدزمانی که شما را به چیزی فرا خواندند که سبب حیات شما است»؛ پیامبر(ص) ما را به گریه اباعبدالله فرا خوانده و فرموده است: «حسین منی و انا من حسین؛ حسین از من است و من از حسین هستم» و روایات متعددی نیز از ائمه داریم که گریه بر حسین و شریک شدن در مصائب او، باعث غفران الهی و سبب نزول رحمت الهی است و این اطاعت از امر پیامبر است.

امام حسین(ع) بهترین واسطه برای آمرزش گناهان است

در آیه 133 آل عمران آمده است:«وَسَارِعُوا إِلَىٰ مَغْفِرَةٍ مِّن رَّبِّکُمْ؛ و براى نیل به آمرزشى از پروردگار خود بشتابید» که در ذیل این آیه نیز آمده است که گریه بر حسین(ع)‌ اگر بر اساس معرفت حقیقی باشد باعث آمرزش گناهان خواهد بود و در حقیقت توبه‌ای است که به واسطه امام حسین(ع)‌ مورد قبول واقع می‌شود.

خداوند در آیه 55 سوره مبارکه «اعراف» می‌فرمایند: «ادْعُوا رَبَّکُمْ تَضَرُّعاً وَ خُفْیَةً إِنَّهُ لا یُحِبُّ الْمُعْتَدینَ؛ پروردگار را به زاری و در نهان بخوانید». دعا روح عبادت و قرآن صاعد است و برای استجابت دعا چه وسیله‌ای بهتر از حسین(ع) و اولاد و اصحاب ایشان که قرآن کریم در آیه 35 سوره مبارکه «مائده» می‌فرماید: «وَابْتَغُواْ إِلَیهِ الْوَسِیلَةَ؛ و در جستجوى وسیله‌اى براى نزدیک شدن به ساحتش (همان عبودیت و به دنبالش علم و عمل) برآیید»، امام حسین(ع) از اعظم وسایل و از سهل الوصول‌ترین آنها برای تقرب الهی است و راه میانبر، توسل به حضرت سید الشهداء(ع) است.

در آیه 14 سوره مبارکه «صف» داریم: «کونوا انصار الله؛ از یاوران خدا باشید». حضرت حسین بن علی(ع) روز عاشورا فریاد زد: «آیا کسی هست که دین خدا را یاری کند»، اقامه عزای او به نحو شایسته و به گونه‌ای که او می‌خواهد، یاری و اقامه کننده، یاور و لبیک‌گوی حسین بن علی(ع) است.

در آیه انتهایی سوره مبارکه «انسان» آمده است: «فمن شاء التخذ الی ربه سبیلا؛ این یک تذکر و یادآورى است‏، و هر کس بخواهد [با استفاده از آن‏] راهى به سوى پروردگارش برمى‏گزیند»، در تفسیر این آیه نیز به قیام سید الشهداء توجه شده است به طوری که «سبل اعظم» و «صراط اقوم» امام حسین(ع) است.

این آیات تنها بخشی از آیاتی است که به حضرت سید الشهداء اشاره دارد. امام حسین(ع) در زندگی خود و به ویژه در شب واقعه عبرت‌آموز عاشورا به تلاوت و عمل به دستورات قرآن تأکید داشتند، به طوری که قیام ایشان و یارانش نیز برای زنده نگه داشتن اسلام و قرآن بود، بنابراین شایسته است این سنت قرآنی برای جوانان حسینی ما به فرهنگ تبدیل شده تا تلاوت قرآن در شب عاشورا را در هیئت‌های مذهبی احیا شود.

طرح و پيشنهاد

فرهنگ تلاوت قرآن در شب عاشوراي حسيني را احيا كنيم.

امام حسين عليه السلام در واقعه عبرت آموز  عاشورا چند جا قرآن تلاوت كردند؛ يكی در شب عاشورا بود كه حضرت از عمرسعد برای تلاوت قرآن و اقامه نماز مهلت گرفتند. شايسته است كه اين رفتار امام و يارانش، برای همه شيعيان مخصوصاً جوانان حسينی كشور ما تبديل به فرهنگ شود تا در شب عاشورا به تلاوت بپردازند. و مسئولين هيأت‌ها، به اين مطلب به عنوان سنتی حسنه در جلسات و محافل خودشان توجه كنند و نيز پدران و مادران هم احياي اين شب را در جمع خانواده برپا دارند.

امام خميني ره فرمودند : ‹‹ ما هر چه داريم از محرم و صفر داريم . ›› اين سخن خيلي عظيم و سرنوشت ساز است. اميدوارم در اين زمينه اهل منبر و هنر و مسئولان و مديران فرهنگي و قرآني و جامعه قرآني كشور اعم از ارگان ها و نهاد هاي دولتي و مردمي و جلسات قرآني به وظيفه خود عمل كنند. همان گونه كه در باره نماز ظهر عاشورا عمل شد وچه قدر موفقيت آميز و تاثيرگذار بود.

قرآن خود اثبات كننده حقانيت و ضرورت وجود امام معصوم است. اگر باور داريم قرآن كريم از هر خطايي مصون است؛ اين سوال پيش مي آيد چگونه ممكن است وظيفه تفسير و تبين اين كتاب بي خطا با انسان هايي باشد كه خود هر لحظه ممكن است دچار خطا و اشكال شوند ؟ اين حاست كه ضرورت وجود معلم و مفسر و مبين معصوم و بري از خطا مطرح مي شود. و اين همان موضوع عصمت امام است. و امامان معصوم ما مفسرين واقعي قرآن هستند.

قرآن، فرقان است، حسين(ع)نيز مصباح الهدی و جداكننده حق از باطل است؛ «إن الحسين مصباح الهدی و سفينة النجاة»،

قرآن شفا و رحمت است برای مؤمنين، وجود حسين(ع) نيز شفا بخش امراض باطنی و تربتش شفادهنده‌ی امراض ظاهری است.

قرآن، هميشه تاريخ تازه است و جاودان، ذكر اباعبدالله و قيام عاشورا نيز جاودانه است؛ آن‌چنان كه بعد از 1400سال هنوز عاشورا، حرارت خود را دارد

قرآن كلام الله صامت است و حسين(ع) كلام الله ناطق.

بسم الله صدر و شروع هرسوره‌‌ای از قرآن است،حسين(ع) نيز سيد و سالار شهيدان است.

تلاوت قرآن، شنيدن و نگاه كردن به آيات عبادت است، هم چنان‌كه شنيدن، خواندن و شركت در مرثيه اباعبدالله نيز عبادت است.

پيامبراعظم(ص)درباره فضل قرآن فرمودند: « فضيلت قرآن بر ساير كلام‌ها مانند فضيلت خداوند است بر بندگانش.»؛ و درباره امام حسين(ع) نيز فرمودند: «ای مردم اين حسين بن علی است، پس حسين را بشناسيد كه او بر همه شما فضيلت دارد.»و سپس فرمودند : « خدايا او را به تو می‌سپارم و به نيكان امت تو. »

قرآن، معجزه است به فصاحت لفظ و معنا و حسين(ع)نيز در كرامت ظاهر و در مقام معنا، كلامش معجزه است.

قرآن مهجور است، حسين(ع)نيز همچون قرآن مهجور است؛ مسلمين ظاهر قرآن را گرفتند و باطنش را رها كردند، در رابطه با امام حسين(ع) نيز علی‌رغم تمام علايق ظاهری نسبت به حسين(ع)قيام او مورد غفلت قرارمی‌گيرد.

امام صادق(ع) در تفسير آيه 40 سوره حج ـ الذين اخرجوا من ديارهم؛ همانها كه از خانه و شهر خود، به ناحق رانده شدند ـ می‌فرمايند: « اين آيه در شأن علی(ع) و جعفر و حمزه و جاری شده در ارتباط با حسين بن علی(ع)؛ او كه از ديار و شهر خود برای مبارزه با ظلم خارج شد و در اين راه او را به ناروا كشتند.»

در تفسير عياشی ذيل آيه 77 سوره نساء نيز حديثی از امام صادق(ع) نقل شده كه فرمودند:« كفوا ايديكم» در ارتباط با صلح امام حسن است و «كتب عليهم القتال» در رابطه با امام حسين (ع) است و « الی اجل قريب» در رابطه با امام زمان(عج) است كه به خودخواهی سيدالشهداء قيام خواهد كرد.

آيه ي معروف ديگری كه درباره حسين(ع) است، آيه‌ ‹‹ يا ايتها النفس المطمئنة ارجعی إلی ربك راضيه مرضيه» كه تعداد حروف اين آيات نيز به تعداد شهدای كربلا 72 تاست.

در روايات داريم كه امام حسين (ع) مصداق واقعی اين آيه است، چون او صاحب قلب مطمئنه بود و چون قلب مطمئنه در اثر ذكر دائمی خداوند حاصل می‌شود.

قرآن كريم می‌فرمايد: «يا ايها الناس اعبدوا ربكم الذی خلقكم»(بقره/21)؛ برای رسيدن به عبادت واقعی اگر، بهترين راه توجه به عبوديتی بود كه حضرت سيدالشهداء (ع) داشتند.

در آيات قرآن داريم:«يا ايها الناس اتقوا ربكم»؛ ای مردم تقوای الهی پيشه كنيد.‍ اين خطاب تنها برای مسلمين نيست و غيرمسلمان را نيز شامل می‌شود.

خلاصه كلام انبياء نيز همين است كه انسان‌ها تقوای الهی پيشه كنند؛ حسين(ع) ثمره واقعی تقوا است و الگوی واقعی طالبان راه نجات، اين ارادت انسان‌ها است كه در هر سوی شرق و غرب عالم به سوی امام حسين (ع)‌جلب شده و ما می‌بينيم كه عزاداری امام حسين (ع)‌مختص ما شيعيان نيست و ديگران نيز به حضرت متوسل می‌شوند و ما نيز بايد بيشتر توجه كنيم.

قرآن كريم در آيه 195 سوره بقره می‌فرمايد: «انفقوا فی سبيل الله»؛ در راه خدا انفاق كنيد. حسين(ع) در راه خدا هر آنچه كه داشت انفاق كرد و به همين دليل خداوند متعال به او اين مقام را داد بنابر اين اگر كسانی نيز بخواهند در راه خدا انفاق كنند، بايد به مجالس و محافل حضرت سيدالشهداء توجه داشته باشند؛ در كتاب بحارالانوار و همچنين در كامل الزيارات داريم كه «هر كس در شب عاشورا به تشنگان آب دهد، گوئی به همه لشكريان سيدالشهدا آب داده است.» پس خدمت به دستگاه امام حسين (ع) انفاق در راه خدا محسوب می‌شود.

آيه 78 سوره حج می‌فرمايد: «جاهدوا فی الله حق جهاده»؛ در راه خدا آن چنان كه شايسته است جهاد كنيد.» كه مصداق اتم اين آيه، حضرت سيدالشهداء است. مفسرين گفته‌اند منظور از جهاد شايسته، جهاد اكبر و جهاد اصغر است و هيچ كس در راه خدا، همچون حسين بن علی(ع) جهاد نكرد و عاشقان و سالكان راه حق، بدين وسيله می‌توانند جهاد كنند. چنانچه انقلاب ما و تمام كسانی كه در جهان، ندای آزادی خواهی دارند از سيد الشهداء الهام گرفته‌اند.

هم چنين قرآن كريم در آيه 197 سوره بقره می‌فرمايد:«تزودوا فان خير الزاد التقوی»؛ توشه كسب كنيد كه بهترين توشه‌ها تقوی است. زيارت امام حسين (ع) كه تا اين اندازه در ادعيه به آن توجه شده است، می‌تواند به عنوان توشه‌ای برای آخرت باشد. اين توشه فقط برای زاير نيست؛ بلكه دوستان و اطرافيان او نيز بهره می‌برند. زيارت امام حسين (ع) و گريه بر مصائب او از افضل اعمال در اين زمينه است. از جبرئيل تا پيامبر(ص) و امامان بر حسين (ع) گريستند و توبه حضرت آدم(ع)نيز به واسطه گريستن بر حسين (ع) مورد قبول واقع شد.

قرآن در سوره انفال آيه 29 می‌فرمايد: «استجيبوا لله و للرسول اذا دعاكم لما يحييكم»؛ اجابت نماييد خدا و رسول را چون شما را به چيزی فرا خواندند كه سبب حيات شما است.»؛ پيامبر(ص) ما را به گريه اباعبدالله فرا خوانده و فرموده است: «حسين منی و انا من حسين (ع)» و روايات متعددی نيز از ائمه داريم كه گريه بر حسين و شريك شدن در مصائب او، باعث غفران الهی و سبب نزول رحمت الهی است و اين اطاعت از امر پيامبر است.

آيه 223 سوره بقره می‌فرمايد: « اثر نيكى براى خود، از پيش بفرستيد كه به كار شما آيد»؛ حسين (ع) با شهادت خود كاری كرد كه تا قيامت، اثر آن خواهد بود و هر كسی را كه چنين آرزويی است بايد بداند كه ثمره آن بعد از مرگش نيز باقی خواهند بود و برای او ثواب و رحمت را به ارمغان خواهد آورد.

آيه 133 آل عمران می‌فرمايد:«و سارعوا إلی مغفرة من ربكم»؛ و سرعت بگيريد به سوی اسباب مغفرت و آمرزش خدايتان كه در ذيل اين آيه نيز آمده است كه گريه بر حسين (ع)‌ اگر براساس معرفت حقيقی باشد باعث آمرزش گناهان، بلكه جميع معاصی خواهد بود و در حقيقت توبه‌ای است كه به واسطه امام حسين (ع)‌مورد قبول واقع می‌شود.

در جای ديگر خداوند می‌فرمايد: «ادعوا تضرعا و خفيه»؛ پروردگارتان را با تضرع و در نهان بخوانيد. دعا روح عبادت و قرآن صاعد است و برای استجابت دعا چه وسيله‌ای بهتر از حسين (ع) و اولاد و اصحاب ايشان كه قرآن كريم در سوره مائده می‌فرمايد: «و ابتغوا اليه الوسيله» و حسين (ع) از اعظم وسايل و از سهل الوصول‌ترين آنها برای تقرب الهی است و راه ميانبر، توسل به حضرت سيد الشهداء است.

در آيه 14 سوره صف داريم: «كونوا انصار الله»؛ از ياوران خدا باشيد. حضرت حسين بن علی(ع)روز عاشورا فرياد زد: «آيا كسی هست كه دين خدا را ياری كند.»، اقامه عزای او به نحو شايسته و به گونه‌ای كه او می‌خواهد، ياری حسين (ع) است و اقامه كننده، ياور و لبيك گوی حسين بن علی است.

در آيه انتهائی سوره انسان آمده است:«فمن شاء التخذ الی ربه سبيلا»؛ اين يك تذكر و يادآورى است‏، و هر كس بخواهد [با استفاده از آن‏] راهى به سوى پروردگارش برمى‏گزيند!، در تفسير اين آيه نيز توجه به مسأله قيام سيد الشهداء شده است كه «سبل اعظم» و «صراط اقوم» امام حسين (ع) است.

اين تنها بخشی از آياتی است كه به حضرت سيد الشهداء اشاره دارد.

امام حسين(ع) در واقعه عبرت آموز  عاشورا چند جا قرآن تلاوت كردند؛ يكی در شب عاشورا بود كه حضرت از عمر سعد برای تلاوت قرآن و اقامه نماز مهلت گرفتند. اميد است اين سنت قرآني برای جوانان حسينی ما به فرهنگ تبديل شود تا در شب عاشورا به تلاوت قرآن .

امام خميني ره فرمودند : ‹‹ ما هر چه داريم از محرم و صفر داريم . ›› اين سخن خيلي عظيم و سرنوشت ساز است. اميدوارم در اين زمينه اهل منبر و هنر و مسئولان و مديران فرهنگي و قرآني و جامعه قرآني كشور اعم از ارگان ها و نهاد هاي دولتي و مردمي و جلسات قرآني به وظيفه خود عمل كنند. همان گونه كه در باره نماز ظهر عاشورا عمل شد وچه قدر موفقيت آميز و تاثيرگذار بود.    

یک شنبه 12 آبان 1392 13:52 شماره خبر : 1309403

مقابله با مخاطب‌گریزی و راهکارهای ارتقای جذب مخاطب در مؤسسات قرآنی/86

نباتی خواستار شد:

راه‌اندازی مرکز آزمون جهت صدور گواهینامه معتبر قرآنی

گروه مؤسسات قرآنی مردم نهاد: با راه‌اندازی مرکز آزمونی در کشور می‌توان صدور مدرک برای افراد را معتبر کرد؛ یعنی هر فرد از هر شهرستان و هر استان با مراجعه به این مرکز آزمون و کسب امتیاز لازم، مدرک و گواهینامه معتبر خود را دریافت کند.

رضا نباتی، مؤلف کتاب‌های درسی آموزش و پرورش در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا)، در رابطه با اساتید و مربیان قرآن مؤسسات و مراکز قرآنی، گفت: اساتید و مربیان قرآن باید با توجه به مهارت‌هایی که دارند، برای تدریس در یک مرکز قرآنی انتخاب شود.

وی در ادامه با اشاره به معیارهای لازم جهت صدور مجوز فعالیت یک مؤسسه قرآنی، بیان کرد: توجه به مدرک تحصیلی فرد درخواست‌کننده مجوز، برگزاری آزمون‌های عملی و کتبی در جهت آشنایی با مقدار توانایی و مهارت‌های اولیه این گروه، توجه به هم‌خوانی امکانات فرد با تقاضای ارائه شده وی جهت دریافت مجوز فعالیت مؤسسه و مشخص شدن مکان ثابت برای صدور مجوز از ویژگی‌هایی است که باید پیش از صدور مجوز یک مرکز قرآنی به آن توجه کرد.
نباتی تصریح کرد: ضروری است، مؤسسات و مدیران این مراکز با توجه به نوع فعالیتی که می‌خواهند انجام دهند، مجوز دریافت کنند؛ یعنی مجوز مؤسساتی که می‌خواهند فعالیت خود را در حوزه آموزش عمومی قرآن انجام دهند، با مؤسساتی که می‌خواهند فعالیت تخصصی و تبلیغی و ترویجی در حوزه قرآن انجام دهند تفاوت داشته باشد.
این نویسنده و مؤلف با اشاره به اینکه در حوزه ترویج فعالیت‌های قرآنی تاکنون کار قابل توجهی انجام نشده است، اظهار کرد: اکتفای مؤسسات به حوزه آموزش و دریافت مجوز برای فعالیت در این عرصه، پاسخگوی نیاز جامعه نیست؛ زیرا مراکز و مؤسساتی وجود دارند که کار پژوهش و تولید منابع و لوح‌های آموزشی را انجام می‌دهند و نیاز به مؤسساتی دارند که به تبلیغ، معرفی و فروش این محصولات بپردازند و مشاهده می‌شود که جای این مؤسسات در بین مؤسساتی که مجوز فعالیت دریافت کرده‌اند، خالی است.
وی در ادامه در رابطه با روش‌های سنتی که در مؤسسات استفاده می‌شود، تصریح کرد: خط بطلان کشیدن بر روی روش‌های سنتی گذشته، غلط است، بلکه نیاز است تا این روش‌ها آسیب‌شناسی شده و پس از اتمام این مرحله مورد استفاده قرار گیرند.
نباتی با تأکید بر پرداختن به استانداردسازی حوزه مدیریت، ترویج و آموزش، افزود: با توجه به نبود استاندارد در حوزه‌ مدیریت، ترویج و آموزش همیشه کیفیت فدای کمیت می‌شود؛ یعنی این امر باعث می‌شود تا اساس و اهداف برنامه‌های در حال اجرا توسط مؤسسات و مراکز قرآنی مشخص نشود که توجه به این حوزه نیز ضروری است.
وی در ادامه بیان کرد: در حوزه منابع آموزشی هم نیاز است که اتحادیه مؤسسات قرآنی فعال از طریق پایگاه اطلاع رسانی مرکز خود و ارسال بسته‌های فرهنگی به آموزش و ارائه شیوه‌های نوین به مؤسسات پرداخته و از این طریق این مراکز را پشتیبانی کنند تا زمینه‌ ماندگاری فراگیران در کلاس‌ فراهم شود.
نباتی اظهار کرد: در جامعه امروز نیاز است تا صدور مدرک و گواهینامه پایان دوره برای فراگیران یک آبشخور داشته باشد، مانند مدارک دانشگاهی که دارای یک آبشخور هستند و هر دانشگاه برای دو سال تحصیل مدرک فوق دیپلم و برای 4 سال تحصیل مدرک لیسانس را برای فرد صادر می‌کنند.
وی در رابطه با مدارکی که به‌عنوان گواهینامه پایان دوره برای هر فرد صارد می‌شود، گفت: نیاز است تا در حوزه صدور مدرک و گواهینامه تغییراتی ایجاد و تصمیاتی اتخاذ شود که این مدارک پس از صدور و اعطاء به افراد در تمامی سازمان‌ها و نهادها دارای اعتبار باشد.
وی با تأکید بر لزوم تعریف مرکز آزمون برای فراگیران قرآنی در کشور، گفت: با راه‌اندازی این مرکز آزمون می‌توان صدور مدرک برای افراد را معتبر کرد؛ یعنی هر فرد از هر شهرستان و هر استان با مراجعه به این مرکز آزمون و کسب نمره قبولی لازم، مدرک و گواهینامه معتبر خود را دریافت کند.
نباتی در ادامه تصریح کرد: در حال حاضر نقصی که در حوزه آموزش و تدریس وجود دارد «آموزش علیه آموزش» است؛ یعنی آموزشی کمّی سد راه برای آموزش کیفی شده است.
وی تصریح کرد: افراد زیادی در دوره‌های تربیت مربی قرآن شرکت کرده و مدرک دریافت کرده‌اند، اما با بررسی وضعیت این گروه می‌توان متوجه شد که برخی از این افراد نه تنها دارای مهارت لازم نیستند، بلکه دانش علمی لازم را هم ندارند.
این مؤلف کتب درسی آموزش و پرورش افزود: در حال حاضر با توجه به نبود تغییر و تحول در حوزه فعالیت‌های قرآنی شاهد عقب‌ماندگی علمی شدیدی در این حوزه هستیم.
ادامه دارد ...

يکشنبه 12 آبان 1392 - Nov 03 2013

نباتی در گفت‌وگوی مشروح با فارس:

مسئولان، جهانی ببینند، اسلامی بیاندیشند و بومی عمل کنند.

کارشناس تألیف کتاب‌های درسی با اشاره به اهمیت نقد و بررسی فعالیت‌های قرآنی در آموزش و پرورش، گفت: الگوی اسلامی - ایرانی پیشرفت در آموزش و پرورش زمانی محقق می‌شود که متولیان و مجریان کشور جهانی ببینند، اسلامی بیندیشند و بومی عمل کنند.

«رضا نباتی» مؤلف کتاب‌های درسی آموزش قرآن دوره ابتدایی دفتر برنامه‌ریزی و تألیف کتب درسی وزارت آموزش و پرورش در گفت‌وگو با خبرنگار فعالیت‌های قرآنی خبرگزاری فارس با اشاره به بیانات مقام معظم رهبری در روز معلم سال 1385 درباره مهجوریت قرآن در وزارت آموزش و پرورش، گفت: رهبر معظم انقلاب اسلامی فرمودند: «قرآن در آموزش و پرورش حقیقتاً مهجور واقع شده است... علت این است که در دورانی طولانی، قرآن در آموزش و پرورش ما به‏ خصوص در آن سنین یادگیری مهجور بوده یا اصلاً وجود نداشته است. بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، توقع این بود که یک کارِ کارستانی انجام بگیرد، البته کارهایی هم شده است، لیکن جای حضور قرآن در دوره‏های گوناگون واقعاً خالی است. باید فکر بشود، نه به شکل تحمیلی، نه به شکل بیزارکننده و دورکننده؛ بلکه به شکل صحیح»؛ بنابر این فرمایشات معظم‌له در سال 85 شایسته بود برنامه‌ریزی‌های کمی و کیفی برای رفع این مشکل اجرایی می‌شد.

برای نهادینه کردن فرهنگ قرآنی در مدارس ابعاد مهجوریت قرآن کارشناسی شود

وی با بیان اینکه مسئولان باید در تشکیل معاونت قرآنی، فعال‌سازی شوراهای برنامه‌ریزی درحوزه‌های ستادی و کمیته‌های اجرایی استانی، منطقه‌ای و مدرسه‌ای همت می‌کردند، خاطرنشان کرد: مسئولان باید علاوه بر برگزاری همایش‌ها و سلسله نشست‌هایی به منظور شناسایی ابعاد مهجوریت قرآن در بخش‌های مختلف آموزش و پرورش، به تبیین کارشناسانه و ارائه راهکارهای مناسب می‌پرداختند تا امور قرآنی در مدارس و همچنین سطح جامعه نهادینه می‌شد.

فعالیت‌های قرآنی در آموزش و پرورش مورد نقد و بررسی قرار گیرد

نباتی اظهارداشت: اگر امروز هم وضعیت فعلی و جایگاه آموزش و فعالیت‌های قرآنی در بزرگ‌ترین نهاد وزارتی کشور مورد بررسی، نقد و اصلاح قرار گیرد قطعاً می‌تواند منشاء خیرات و برکات فراوانی شود، البته به شرطی که علاوه بر بصیرت، با همت و کار مضاعف نیز همراه باشد.

کارشناس قرآن دفتر برنامه‌ریزی و تألیف کتب درسی، حرکت در چارچوب قوانین را گامی در مسیر الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت در آموزش و پرورش عنوان کرد و افزود: توسعه فرهنگ و معارف اسلامی و یادگیری مهارت‌های قرآنی از جمله روخوانی، روان‌خوانی و مفاهیم باید یکی از مهمترین اصول آموزشی باشند تا دانش‌آموزان با قرآن و سیره پیامبر اکرم(ص) و اهل بیت(ع) انس گرفته و برای گسترش فرهنگ اقامه نماز پیش‌قدم باشند.

همگام با برنامه‌ریزی‌های منشور توسعه فرهنگ قرآنی پیش رویم

وی با اشاره به اینکه مسئولان وزارت آموزش و پرورش باید برای توسعه فرهنگ اقامه نماز و اهتمام به برپایی نماز جماعت در مدارس تصمیماتی اتخاذ کنند، تصریح کرد: در دوران ابتدایی باید سواد قرآنی دانش آموزان را با اصلاح برنامه‌ها و همچنین توانمندسازی دبیران در راستای تقویت مهارت روخوانی و روان‌خوانی ارتقا داد.

نباتی ادامه داد: بر اساس منشور توسعه فرهنگ قرآنی برای دانش آموزان دوره متوسطه اول آشنایی با مفاهیم کلید قرآن کریم و همچنین برای دانش آموزان دوره متوسطه دوم آموزش معارف قرآنی توصیه شده است.

آموزش و پرورش خاستگاه تبیین الگوی اسلامی-ایرانی پیشرفت است

مؤلف کتاب‌های درسی آموزش قرآن گفت: مقام معظم رهبری در نخستین نشست اندیشه‌های راهبردی به ارائه تعریف و تبیین «الگوی اسلامی- ایرانی پیشرفت» پرداختند و آن را در قالب چهار عرصه اساسی فکر، علم، زندگی و معنویت ترسیم کردند و از این‌ها به عنوان «درس قرآنی» یاد کردند و ابزار کار را هم ابتدا در آموزش و پرورش دانستند، بنابراین نقش آموزش و پرورش در نهادینه کردن فرهنگ قرآنی بسیار حائز اهمیت است.

جهانی ببینیم، اسلامی بیاندیشیم و بومی عمل کنیم 

نباتی با بیان اینکه مسئولان ارشد آموزش و پرورش باید ارتقای صلاحیت‌های علمی و حرفه‌ای معلمان و مدیران مدارس را مهم‌ترین دغدغه خود بدانند، افزود: الگوی اسلامی- ایرانی پیشرفت در آموزش و پرورش زمانی محقق می‌شود که متولیان، برنامه‌ریزان و مجریان آموزش و پرورش کشور جهانی ببینند، اسلامی بیاندیشند و بومی عمل کنند که این امر باید از دوره ابتدایی و حتی قبل از آن شروع شود تا تأثیرگذاری بهتری داشته باشد.

از برخوردهای سلیقه‌ای در آموزش قرآن اجتناب شود

وی با اشاره به اینکه بیشتر مدرسان قرآن در انتقال مبانی و چرایی تغییرات کلی یا جزئی کتاب‌های درسی موفق نیستند، خاطرنشان کرد: با توجه به محدودیت‌های موجود در شرایط انتخاب مدرسان کشوری و کمبود زمان برای ارائه همه مطالب در طول دوره نمی‌توان توقع داشت که دانش آموزان بر مبنای برنامه‌ریزی‌ها پیشرفتی داشته باشند، بنابراین مناسب است برای جلوگیری از سلیقه‌ای کار کردن در آموزش و فعالیت‌های قرآنی، ملاک و مبنای برنامه‌ریزی‌ها اهداف کلی و برنامه درسی مصوب شورای عالی آموزش و پرورش باشد.

نظام مدیریت فعالیت‌های قرآنی آموزش و پرورش نیازمند بازمهندسی جدی است

مؤلف کتاب‌های درسی آموزش قرآن مدارس تصریح کرد: با توجه به وظیفه خطیر آموزش و پرورش در آموزش قرآن و تعمیق تربیت اسلامی دانش آموزان و نیز مسئولیت این نهاد به عنوان دبیرخانه آموزش عمومی قرآن کریم کشور، نظام مدیریت فعالیت‌های قرآنی آموزش و پرورش نیازمند بازمهندسی جدی است، از این رو تأسیس مرکزی با عنوان مرکز توسعه آموزش عمومی قرآن در وزارت آموزش و پرورش و همچنین بازنگری و ارزیابی تمامی طرح‌های قرآنی قبلی و فعلی مبتنی بر اسناد بالادستی می‌تواند منویات رهبری را در حوزه توجه به قرآن و آموزش‌های قرآنی در مدارس جامه عمل بپوشاند.

نباتی، ساماندهی و به کارگیری بهینه منابع انسانی مجرب با هدف افزایش اثر بخشی فعالیت‌های قرآنی را یکی دیگر از راهکارهای رسیدن به جامعه‌ای قرآنی در پرتوی توجه به فعالیت‌های قرآنی در مدارس عنوان کرد و گفت: اگر به نحوی عمل کنیم که بخش خصوصی نیز برای گسترش فعالیت‌های قرآنی در مدارس برنامه‌ریزی و سرمایه‌گذاری کند و همچنین اجرای مصوبه و اختیارات برنامه‌های درسی و فوق برنامه را بر عهده مسئولان استانی قرار دهیم، به طور حتم با ایجاد شبکه نظارت و پشتیبانی می‌توان از ظرفیت و استعدادهای بیشتری استفاده کرد.

مؤلف کتاب‌های درسی آموزش قرآن دوره ابتدایی دفتر برنامه‌ریزی و تألیف کتب درسی وزارت آموزش و پرورش با بیان اینکه مسئولان باید به کیفیت برنامه‌ها و دروس قرآنی در مدارس توجه بیشتری داشته باشند، تصریح کرد: تضمین کیفیت و پایش دقیق و نظام‌مند پیشرفت تحصیلی و فوق برنامه‌ای فعالیت‌های قرآنی دانش‌آموزان با اتخاذ تدابیر لازم امکان‌پذیر است که در این راستا مدیران و مسئولان آموزش و پرورش باید با اتخاذ تصمیم‌های کارآمد در جهت گسترش امور قرآنی در مدارس گام بردارند.

توسعه فعالیت‌های قرآنی ارتقای تربیت دینی دانش‌آموزان را به دنبال دارد

وی با اشاره به اینکه با توسعه و تقویت فعالیت‌های قرآنی موجود می‌توان سبب ارتقای تربیت قرآنی و هویت دینی، ملی و اجتماعی دانش‌آموزان شد، اظهار داشت: تقویت و تعمیم برنامه‌های قرآنی در سطح مدارس و هماهنگی با سایر تشکل‌ها و نهادهای اجتماعی، شادابی و سلامت روحی و جسمی دانش آموزان را افزایش می‌دهد به طوری که یادگیری و بهره‌وری آنها در سایر دروس نیز افزوده می‌شود.

کارشناس قرآن دفتر برنامه‌ریزی و تألیف کتاب‌های درسی وزارت آموزش و پرورش به اهمیت توجه به مدارس قرآنی اشاره کرد و افزود: با ساماندهی و نظارت بر فرآیند تأسیس و عملکرد مدارس قرآنی می‌توان قرآن‌دوستان را به سوی این مدارس هدایت کرد تا علاوه بر کسب دانش بتوانند توانمندی و استعدادهای قرآنی خود را پرورش دهند.

نباتی با بیان اینکه بسیاری از کودکان استعدادهای قرآنی دارند اما والدین از آن توانمندی‌ها غافل هستند، گفت: دوران کودکی بهترین زمان برای پرورش استعدادهای  قرآنی است بنابراین برای داشتن جامعه قرآنی و رسیدن به منویات مقام معظم رهبری باید از تمامی فرصت‌ها استفاده کرد که در این راستا والدین می‌توانند با اهمیت دادن به استعداد قرآنی کودکان، آن‌ها را به ورود در عرصه‌های قرآنی ترغیب کنند.

با ایجاد جذابیت، انگیزه قرآنی را در بین دانش آموزان ارتقا دهیم

وی با اشاره به اهمیت گسترش مدارس هوشمند و همچنین ترویج ارتباط جمعی و فناوری اطلاعات، اظهار داشت: برای جذب جوانان به فعالیت‌های قرآنی باید گاهی از روش‌های نوین بهره گرفت تا با ایجاد جذابیت، انگیزه افراد برای انجام فعالیت‌های قرآنی ارتقا یابد، چرا که امروزه بسیاری از کودکان با وسایل ارتباط جمعی مأنوس شده‌اند که این امر نشان‌دهنده ضعف ما در آموزش و پرورش است.

مؤلف کتاب‌های درسی آموزش قرآن دوره ابتدایی دفتر برنامه‌ریزی و تألیف کتب درسی وزارت آموزش و پرورش افزود: ساماندهی مدارس خارج از کشور در جهت افزایش جاذبه و ارتقای سطح کارآئی و اثربخشی این مدارس در آموزش فعالیت‌های قرآنی را از دیگر راهکارهای اصلاح فعالیت‌های قرآنی در آموزش و پرورش است که باید مورد توجه قرار گیرد.

در کنار ارتقای صلاحیت‌های عمومی قرآن معلمان، به صلاحیت‌های حرفه‌ای آنها نیز بیندیشیم

نباتی خاطرنشان کرد: دوره‌های آموزش ضمن خدمت همواره به ارتقای صلاحیت‌های حرفه‌ای معلمان تأکید دارد تا به ارتقای صلاحیت‌های عمومی و علمی آنها در یک درس خاص، اما تجربه نشان می‌دهد هر چقدر هم که معلمان نسبت به روش‌های آموزش و تدریس تسلط داشته باشند اگر خودشان با خواندن قرآن انس دائمی نداشته باشند و نسبت به صحیح خوانی آیات کتاب درسی از مهارت لازم برخوردار نباشند، خواسته یا ناخواسته از آموزش مهارت روخوانی و روان‌خوانی قرآن شانه خالی می‌کنند و به موضوعات فرعی دیگر و حتی آموزش سایر دروس می پردازند؛ بنابراین مناسب است در کنار ارتقای صلاحیت‌های عمومی قرآن معلمان، به صلاحیت‌های حرفه‌ای آنها نیز بیندیشیم.

وی، پایش و درجه‌بندی میزان توانمندی قرآنی تمامی معلمان و حتی مدیران مدارس ابتدایی بر اساس ضوابط مشخص را یکی از مهمترین پیشنهادات برای علاقه‌مند کردن دانش آموزان برای ورود به عرصه‌های قرآنی عنوان کرد و گفت: ارتقای سواد قرآنی متولیان آموزشی در مدارس و همچنین سطح کیفی صلاحیت‌های علمی و حرفه‌ای آموزگاران می‌تواند دانش آموزان را در علاقه‌مندی به امور قرآنی تشویق کند که در این راستا باید برای معلمان دوره‌های آموزشی و جبرانی برگزار شود و از آن‌ها آزمونی گرفته شود تا سطح توانمندی آن‌ها سنجیده شده و برای تقویت نقاط قوت و همچنین برطرف کردن مشکلات موجود گامی مؤثر برداشت.

مؤلف کتاب‌های درسی آموزش قرآن دوره ابتدایی دفتر برنامه‌ریزی و تألیف کتب درسی وزارت آموزش و پرورش به ساعت‌های تدریس درس قرآن در مدارس اشاره کرد و گفت: نظارت بر آموزش قرآن طبق ضوابط مصوب، بهسازی ساعات آموزش قرآن مدارس، پاسخ گویی به نیازها و انتظارات معلمان و همچنین دانش آموزان و اولیای آنها از اموری هستند که باید فرصت انجام آنها را در کوتاه مدت فراهم آورد تا اهداف عالی توسعه فرهنگ قرآنی در مدارس محقق شود.

سلام بر محرم

دود این شهر مرا از نفس انداخته است.       به هوای حرم کرببلا محتاجم ...

مشكل اساسي وزارت آموزش و پرورش ...

دكتر غلام حسین شکوهی ( ۴ تیر ۱۳۰۵، خوسف- تا کنون ) که با عنوان « پدر علم تعلیم و تربیت ایران » نیز شناخته می‌شود از مدرسین قدیمی تعلیم و تربیت و نیز اولین وزیر آموزش و پرورش نظام جمهوری اسلامی ایران بود. وی دارای مدرک دکترای علوم تربینی بوده و به موجب سابقه ۶۰ ساله در تعلیم و تربیت و امور پژوهشی، لقب چهره ماندگار تعلیم و تربیت ایران را به خود اختصاص داد.

شکوهی در ۴ تیر ۱۳۰۵ در شهر خوسف از توابع شهرستان بیرجند متولد شد. وی تحصیلات اولیه خود را در مدرسه شوکتیه گذراند و پس از گذراندن دوره دانشسرای مقدماتی، در بیرجند به حرفه معلمی پرداخت. وی پس از اخذ دیپلم، برای ادامه تحصیل وارد دانشسرای عالی تهران شده و در سال ۱۳۳۵، لیسانس خود را در رشته آموزش و پرورش ابتدایی اخذ نمود. وی سپس به عنوان شاگرد اول دانشسرای عالی با بورس دولتی به سوییس اعزام شده و در سال ۱۳۴۱ دکتری خود را در رشته تعلیم و تربیت اخذ نمود. وی پس از بازگشت به ایران، در وزارت آموزش و پرورش مشغول به خدمت شده و همزمان در دانشسرای عالی تهران به تدریس پرداخت. "

دکتر شکوهی در دولت موقت به عنوان اولین وزیر آموزش و پرورش در سال ۱۳۵۷ بعد از انقلاب ایران (۱۳۵۷) منصوب شد. وی در سال ۱۳۷۲ به علت ناراحتی ریوی و آلودگی هوای تهران، به زادگاه خویش بازگشت و با درجه استادی در دانشگاه بیرجند به فعالیت آموزشی و پژوهشی خویش ادامه داده و پس از ‪ ۵۷‬سال تدریس، در سال ‪ ۱۳۷۹‬با رتبه ‪ ۲۶‬استادی بازنشسته شد ولی تدریس را رها نکرد و در دانشگاههای دانشگاه بیرجند و تربیت مدرس تهران به تدریس ادامه داد. با این حال در سال ۱۳۸۰ پس از فوت همسر، دچار افسردگی شدید شد و دست از تدریس و فعالیت‌های پژوهشی کشید.

از جمله آثار این استاد برجسته در بخش تالیف, "روش آموختن حساب و هندسه"، "مبانی اصول آموزش و پرورش" با ۲۷ بار تجدیدچاپ , "تعلیم و تربیت و مراحل آن" با ۲۰ بار تجدید چاپ و در بخش ترجمه "تعلیم و تربیت" تالیف امانوئل کانتو و "مربیان بزرگ" تالیف ژان شانو می‌باشد.

دکتر شکوهی بیش از ‪ ۶۰‬مقاله در نشریات علمی داخلی و دو مقاله در مجلات معتبر خارجی منتشر کرده‌است.

در سال ۱۳۸۵ از وی به عنوان چهره ماندگار رشته تعلیم و تربیت تقدیر به عمل آورد و در سال ۱۳۸۶ از مقام علمی وی در دانشگاه بیرجند، تجلیل شد. دانشکده روانشناسی وعلوم تربیتی دانشگاه تهران نیز در سال ۱۳۸۵ بزرگداشتی برای ایشان برگزار کرد.

وي مشكل اساسي آموزش و پرورش را در ناكارآمدي شوراي عالي آموزش و پرورش مي داند و چنين مي گويد : ‹‹ به نظر مشكل اساسي ما در ساختار آموزش و پرورش اين است كه ما رياست قوي و مقتدري كه بتواند در تمام برنامه ها و قسمت ها اعم از تاليف كتب درسي يا تربيت معلم ، سكان اين سيستم را در دست بگيرد، نداريم.

شوراي عالي آموزش و پرورش هم كه مغز متفكر وزير و بازوي فكري وزير است، عملاً فاقد نيروهاي متخصص لايق، كارآمد و تصميم گيرنده است و همين باعث شده شورا به جاي تصميم گيري به مزاحمي براي آموزش و پرورش تبديل شود.

بايد توجه داشت كليد معضلات آموزش و پرورش احياي شوراي عالي آموزش و پرورش است.

از سوي ديگر علاوه بر شوراي عالي آموزش و پرورش، معلمين نيز بازوي ديگر وزير هستند وچه بسا يك معلم لايق كارآمد اول ابتدايي برابر با وزير و بلكه بالاتر از او باشد. زيرا در سيستم آموزش و پرورش سلسله مراتب وجود ندارد. ››

از كتاب مجموعه گفتارها و گفت و گوها - ص 56  ناشر : موسسه فرهنگي مدرسه برهان چاپ دوم 1383

 

وزارت آموزش و پرورش بايد عهده‌دار آموزش عمومی قرآن باشد.

يكشنبه 05 آبان 1392 10:27:19             شماره‌ خبر :1308295

رضا نباتی :

وزارت آموزش و پرورش بايد عهده‌دار آموزش عمومی قرآن باشد.

گروه فعاليت‌های قرآنی: كارشناس قرآن اظهار كرد: در حالی كه بر اساس مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی، وزارت آموزش و پرورش بايد عهده‌دار آموزش عمومی قرآن باشد، اما مشاهده می‌كنيم كه اين وزارتخانه فعاليت‌های خود را بر روی حفظ قرآن و اجرای طرح نهضت ملی حفظ قرآن متمركز می‌كند.

رضا نباتی، كارشناس قرآن دفتر برنامه‌ريزی و تأليف كتاب‌های درسی وزارت آموزش و پرورش در گفت‌وگو با خبرگزاری بين‌المللی قرآن(ايكنا)، با اشاره به وضعيت آموزش قرآن و فعاليت كميسيون آموزش عمومی قرآن عنوان كرد: طبق مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی و منشور توسعه آموزش عمومی قرآن، وزير آموزش و پرورش مسئول آموزش قرآن كشور است، البته اين وزارتخانه بايد فعاليت‌های حوزه آموزش عمومی قرآن در كشور را ساماندهی كند.

وی با اشاره به اجرای طرح نهضت ملی حفظ قرآن كريم كه حدود دو سال است از سوی وزارت آموزش و پرورش اجرا می‌شود، گفت: در حالی كه بر اساس مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی، وزارت آموزش و پرورش عهده‌دار آموزش عمومی قرآن است، مديران قرآنی اين وزارتخانه طبق چه اصلی به اجرای فعاليت‌هايی از جمله طرح نهضت ملی حفظ قرآن می‌پردازند.

كميسيون آموزش عمومی قرآن بايد فعاليت‌های حوزه آموزش عمومی قرآن را با جديت دنبال كند

نباتی با عنوان اين مطلب كه كميسيون آموزش عمومی قرآن بايد فعاليت‌های حوزه آموزش عمومی قرآن را با جديت دنبال كند، به آيين‌نامه اهداف آموزش عمومی قرآن اشاره كرد و گفت: اين آيين‌نامه كه از سوی كميسيون آموزش عمومی قرآن آماده شده، هم‌اكنون در اختيار شورای توسعه فرهنگ قرآنی است؛ اما اين شورا پس از ماه‌ها هنوز اهداف هشت‌گانه اين آيين‌نامه را تصويب نكرده و اين در حالی است كه فعاليت‌های كميسيون آموزش عمومی قرآن بايد براساس اين اهداف برنامه‌‌ريزی و اجرا شود.

وی با بيان اينكه كميسيون آموزش عمومی قرآن نبايد پيش از تصويب اهداف هشت‌گانه آموزش عمومی قرآن به تخصيص اعتبارات بپردازد، گفت: دبيرخانه آموزش عمومی قرآن آموزش و پرورش، نبايد قبل از تصويب اهداف خود اقدام به توزيع ميلياردها تومان اعتبارات قرآنی آن هم در خارج از فعاليت‌های مربوط به آموزش عمومی قرآن كند، در حالی كه چشم خود را بر روی كوهی از مشكلات موجود بسته است.

نباتی يادآور شد: آيا سزاوار است كه اسناد بالادستی روی كاغذ باقی بماند و طرح‌های بی‌ربط و سليقه‌ای با صدها ميليارد تومان هزينه، اعتبارات و فرصت‌های گران‌بهای هزاران نفر نيروی انسانی آموزش و پرورش كشور را معطل خود كند.

وی در اين بخش از سخنان خود با يادآوری اينكه هم‌اكنون مشكلات فراوانی در حوزه آموزش عمومی قرآن وجود دارد كه بايد در اولويت قرار گيرند، گفت: تا زمانی كه برای حل اين آسيب‌ها و مشكلات راه حل جدی پيدا نشود، پرداختن به كارهای سليقه‌ای دور از عقل و منطق و برخلاف قوانين و مقررات و اسناد بالادستی است.

در طول سال‌های پس از انقلاب، برای فعاليت‌های قرآنی طرح و برنامه‌های زيادی ارائه شده است

نباتی يادآور شد: در طول سال‌های پس از انقلاب، برای فعاليت‌های قرآنی طرح و برنامه‌های زيادی ارائه شده است و همچنين اعتبارات فراوانی هم در اين حوزه هزينه شده كه با توجه به اين سرمايه‌گذاری‌ها به طور طبيعی هم‌اكنون بايد در جايگاه بالايی از نظر آموزش قرآن برخوردار باشيم، البته اين گونه نيست و مشكلات فراوانی در اين حوزه وجود دارد.

وی با بيان اينكه متأسفانه برخی از مديران به فكر برنامه‌های رسمی و ارتقای وضعيت موجود نيستند، اظهار كرد: اين برنامه‌ها اسم و رسمی را برای آنان به دنبال نخواهد داشت و در اين زمينه بايد عنوان كرد كه حتی شورای عالی آموزش و پرورش هم حضور چشم‌گيری در اين زمينه نداشته است.

نباتی با يادآوری اينكه موفقيت در حوزه آموزش‌های قرآنی نيازمند عزم جدی مديران و مسئولان قرآنی است، عنوان كرد: آموزش عمومی قرآن يعنی برنامه‌ريزی و اجرای بند 4-4 ابلاغيه مقام معظم رهبری درباره سياست‌های كلی ايجاد تحول در آموزش و پرورش و راهكار 1-3 سند تحول بنيادين آموزش و پرورش و نظارت بر حسن اجرای آن و پشتيبانی و حمايت از موفقيت‌های بدست آمده است.

كميسيون آموزش عمومی قرآن طبق كدام اهداف، اعتبارات را تخصيص می‌دهد؟

دوشنبه 06 آبان 1392 09:50:36             شماره‌ خبر :1308691

در برنامه « افق » راديو قرآن مطرح شد؛

كميسيون آموزش عمومی قرآن طبق كدام اهداف، اعتبارات را تخصيص می‌دهد؟

گروه فعاليت‌های قرآنی: كارشناس حاضر در برنامه «افق» راديو قرآن كه امروز، چهارم آبان‌ماه، به روی آنتن رفت، با بيان اينكه اهداف هشت‌گانه آموزش عمومی قرآن هنوز به تصويب نهايی نرسيده است، گفت: كميسيون آموزش عمومی قرآن طبق كدام اهداف، اعتبارات نهادها و دستگاه‌های قرآنی در بحث آموزش قرآن را تخصيص می‌دهد؟

به گزارش خبرگزاری بين‌المللی قرآن(ايكنا)، چهارمين قسمت از برنامه راديويی «افق» امروز، چهارم آبان‌ماه، با حضور محمدرضا پورمعين، كارشناس‌مجری برنامه، سيدمهدی سيف، كارشناس و مدرس قرآن و رضا نباتی، كارشناس قرآنی دفتر تأليف و برنامه‌ريزی كتب درسی سازمان پژوهش و برنامه‌ريزی آموزش و پرورش به روی آنتن شبكه راديويی قرآن رفت.

براساس اين گزارش، در ابتدای اين برنامه، محمدرضا پورمعين با اشاره به اهميت آموزش قرآن در كشور، موضوع اين قسمت از برنامه را بحث آموزش قرآن در كشور دانست كه سيدمهدی سيف در ادامه سخنان كارشناس‌مجری برنامه گفت: خداوند به وسيله قرآن با ما سخن گفته و ارتباط برقرار كرده است و هم‌اكنون نيز اين قرآن در اختيار همه ما مسلمانان قرار گرفته و البته هر مسلمانی احساس می‌كند كه هويت، قانون اساسی و اعتقاداتش، كتاب خدا و قرآن است و به همين دليل نيز همه چيز بايد با قرآن كريم سنجيده شود.

وی در ادامه با عنوان اين مطلب كه اما برای استفاده از كتاب الهی و سخن خداوند از چه راهی بايد استفاده كنيم، گفت: تنها راه برای نشستن پای حرف‌های خداوند آموزش و تعلم است و بايد زمينه‌های خواندن، درك و فهم كلام الهی را در خودمان ايجاد كنيم تا در نهايت بتوانيم از سخنان خداوند استفاده كنيم و همچنين ما بايد خودمان را به نحوی آماده كنيم كه بتوانيم حرف‌های خداوند را خوانده و درك كنيم و ارتباط خوبی با خداوند برقرار كنيم زيرا در غير اين صورت خيلی با خداوند رفيق نيستيم.

سيف در اين بخش از سخنان خود به وضعيت آموزش عمومی قرآن در كشور اشاره كرد و گفت: آموزش قرآن پس از انقلاب اسلامی رشد خوبی داشته است اما هنوز هم از قالب‌های سنتی ضعيف خارج نشده است؛ منظور از اين حرف آن نيست كه قصد داشته باشيم، قالب‌های سنتی آموزش قرآن را زير سوال ببريم بلكه منظور روش‌های سنتی با كارآيی ضعيف هستند كه البته لازم است، روش‌های سنتی حفظ قرآن با برنامه‌ريزی بيشتر و راه و روش بهتر و قوی‌تر دنبال شود.

وی با يادآوری اينكه برخی‌ها در برپايی جلسات سنتی حفظ بر اين اعتقاد هستند كه نبايد هيچ تغيير و تحولی در اين جلسات داد و از همان روشی كه در گذشته مورد استفاده قرار می‌گرفت، استفاده می‌كنند، ادامه داد: برخی از اساتيد همواره بيان می‌كنند كه ما در گذشته از يك روش خاص برای آموزش قرآن استفاده می‌كرديم و همين روش را نيز ادامه می‌دهيم كه به نظر می‌رسد اين نوع نگرش به آموزش قرآن درست نبوده و بهتر است از روش‌های منطقی در آموزش قرآن استفاده كرد و به نظر می‌رسد، بهترين روش در آموزش قرآن روشی است كه مبتنی بر مبانی الهی باشد و منطقی، شيرين و اثرگذار مطابق با مبانی قرآن و سيره معصومين(ع) باشد.

در ادامه اين برنامه راديويی، رضا نباتی، كارشناس دفتر تأليف كتب درسی آموزش و پرورش با تأكيد بر اهميت بحث آموزش قرآن در كشور اظهار كرد: يكی از ضعف‌هايی كه در بحث آموزش قرآن به چشم می‌خورد، اين است كه به طور مثال پس از فرمايش مقام معظم رهبری مبنی بر لزوم تربيت 10 ميليون حافظ قرآن در كشور، جامعه قرآنی ما بدون توجه به اهداف اصلی و برنامه‌های اصلی خود بحث تربيت حافظان قرآن را مطرح كردند و در اين ميان فعاليت‌های قرآنی به نحوی پيش رفت كه اگر در دوره ابتدايی وظيفه ما روخوانی و روان‌خوانی قرآن بود، روند آموزش‌ها به حفظ قرآن تغيير كرد.

وی ادامه داد: سازمان‌ها و دستگاه‌های فرهنگی و تربيتی كشور در جهت تحقق فرمايشات مقام معظم رهبری نبايد برنامه‌های اصلی و اهداف روشن خود را فراموش كنند بلكه در اين ميان بايد به دنبال آن باشند كه از فرمايشات مقام معظم رهبری برای تحقق اهداف خود استفاده كرده و اين دو بحث را همسو با هم دنبال كنند كه البته در اين صورت نه تنها اهداف كلی آنها در بحث آموزش قرآن محقق می‌شود بلكه گام‌های اساسی در جهت تحقق منويات مقام معظم رهبری را نيز بر می‌دارند.

محمدرضا پورمعين در پی سخنان رضا نباتی گفت: به طور كلی آنچه كه در حوزه آموزش قرآن مطرح می‌شود، اهتمامی است كه بايد به عنوان يك سياست كلان در حوزه قرآنی محقق شود و اما در اين ميان نمی‌توانيم در حوزه روخوانی و روان‌خوانی قرآن ضعيف عمل كرده و به دنبال حفظ قرآن برويم و نيازی نيست كه در يك حوزه خاص اهتمام زيادی داشته باشيم و ساير حوزه‌ها را فراموش كنيم و لازم است كه تمامی حوزه‌ها در كنار هم و در راستای هم مورد توجه قرار گيرند.

در ادامه اين بحث، سيدمهدی سيف اظهار كرد: بيانات مقام معظم رهبری در هر زمينه‌ و در هر حوزه‌ای اساس است اما برخی مديران و مجريان گاهی اوقات با كارهايی غيركارشناسانه، حرف ارزشمند رهبر معظم انقلاب را به‌گونه‌ای ديگر اجرا می‌كنند و به همين دليل هر كاری كه در جهت تحقق فرمايشات مقام معظم رهبری انجام می‌شود، بايد كارشناسی شده و اصولی باشد.

سيف در ادامه با اشاره به فعاليت‌های وسيع آموزش و پرورش در حوزه آموزش قرآن، عنوان كرد: هرچند كه آموزش و پرورش فعاليت وسيعی در حوزه آموزش قرآن انجام داده اما باز هم به عنوان يك كارشناس كوچك قرآنی بايد بيان كنم كه با وجود كارهای وسيعی كه از سوی آموزش و پرورش انجام شده هنوز بيش از 90 درصد كار روی زمين است و همچنين آموزش قرآن معلمان نيز در آموزش و پرورش جدی نشده و روش‌های تدريس، ابزارهای آموزش و... نيازمند بازنگری و به روز شدن هستند و به طور كلی روش‌هايی كه برای آموزش قرآن مورد استفاده قرار می‌گيرند بايد به روز شوند.

در ادامه اين برنامه كارشناس‌مجری برنامه از كارشناسان حاضر در برنامه خواست تا براساس يك ارزيابی كلی از برنامه‌های آموزش و پرورش در حوزه آموزش قرآن يك نمره كلی به آموزش و پرورش بدهند كه رضا نباتی به عنوان كارشناس حاضر در برنامه گفت: در بحث اجرايی شدن آموزش قرآن در آموزش و پرورش نمی‌توانم نمره خيلی خوبی به اين وزارت‌خانه بدهم و به نظر می‌رسد مناسب‌ترين نمره برای بحث آموزش قرآن در آموزش و پرورش 12 يا 13 باشد و نمره بيشتر از اين نمی‌توان به آموزش قرآن اين وزارتخانه داد.

در اين بخش از برنامه، سيدمهدی سيف كارشناس ديگری كه در برنامه حاضر بود، گفت: در بحث آموزش قرآن بايد مواردی از جمله برنامه‌ريزی، نيروی انسانی و دانش‌آموزان مورد بحث قرار گيرند كه در اين زمينه بايد عنوان كرد كه در بحث برنامه‌ريزی نمره 10 را از 20 می‌دهم و در بحث معلمان قرآن آموزش و پرورش به خاطر حفظ آبرو مجبور هستم، نمره 10 را از 20 بدهم اما در بحث دانش‌آموزان به نظر می‌رسد كه دانش‌آموزان با توجه به نبود برنامه‌ريزی و معلمان متخصص، خوب پيش رفته‌اند و می‌توانيم با وجود كاستی‌های اين حوزه نمره 12 يا 13 را به دانش‌آموزان بدهيم و بيشترين نمره در بحث آموزش قرآن وزارت آموزش و پرورش را دانش‌آموزان می‌گيرند.

در ادامه اين برنامه، رضا نباتی با عنوان اين مطلب كه در جامعه فعلی ما ارگان‌های زيادی در حوزه قرآن فعاليت دارند، گفت: هرچند كه ارگان‌های زيادی در زمينه قرآن فعاليت دارند، اما بايد ديد كه اين ارگان‌ها تا چه ميزان با هم هماهنگ بوده و هم‌پوشانی دارند؟ تا چه ميزان موازی‌كاری دارند و همچنين فعاليت آنها تا چه ميزان مغاير با هم است و از طرف ديگر چه فعاليت‌هايی روی زمين مانده و نيز بحث تبليغ و ترويج در حوزه آموزش قرآن بر عهده چه كسی است؟ و اگر يك معلم به آموزش قرآن می‌پردازد، آيا اين آموزش‌ها كافی است و آيا نظارتی بر فعاليت‌های قرآنی و نحوه تدريس قرآن وجود دارد؟

وی يادآور شد: در بحث آموزش قرآن، آموزش كمی بايد در خدمت آموزش كيفی قرار گيرد و بيشتر به بحث كيفی‌سازی توجه شود و از بهترين كيفيت در آموزش قرآن استفاده شود كه البته به نظر می‌رسد، مديران مراكز قرآنی نيز بايد تخصص لازم در اين زمينه داشته باشند و اين در حالی است كه بسياری از مديران ما تدريس نمی‌كنند و اطلاعات خاص قرآنی ندارند و فقط مدير هستند و همين مسئله موجب می‌شود تا ضعف‌هايی در آموزش قرآن داشته باشيم.

نباتی با عنوان اين مطلب كه بحث آموزش قرآن دارای مؤلفه‌های مختلفی است، عنوان كرد: حلقه گم شده در بحث آموزش قرآن، اهداف است و با وجودی كه فعاليت كميسيون آموزش قرآن كه اهداف هشت‌گانه‌ای نيز دارد، در طول سال انجام می‌شود؛ اما اهداف آموزش عمومی قرآن هنوز به تصويب نهايی نرسيده؛ در اين ميان بايد اين پرسش پاسخ داده شود كه با وجود تصويب نشدن اهداف آموزش عمومی قرآن، كميسيون آموزش عمومی قرآن طبق كدام اهداف، اعتبارات را تخصيص می‌‌دهد و لازم است كه ابتدا اهداف تصويب شود تا براساس اين اهداف، طرح و برنامه خاص در نظر گرفته شود و در نهايت مؤسسات و نهادهای قرآنی به فعاليت قرآنی براساس اين اهداف بپردازند.

يادآور می‌شود، در بخش‌هايی از اين برنامه ارتباط زنده تلفنی با محمد بنيادی، مديركل قرآن، نماز و عترت وزارت آموزش و پرورش برقرار شد و اين مسئول قرآنی به بيان مطالبی پيرامون فعاليت كميسيون آموزش عمومی قرآن و وضعيت آموزش عمومی قرآن در كشور پرداخت و همچنين مصاحبه ضبط شده‌ای از استاد سيدمحسن موسوی‌بلده نيز در حين پخش اين برنامه راديويی به روی آنتن رفت.

توجه به فرمايشات مقام معظم رهبری نبايد مانع تحقق اسناد بالادستی شود.

توجه به فرمايشات مقام معظم رهبری به معناي بي توجهي به اسناد بالادستی نيست.

طبق مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی و منشور توسعه آموزش عمومی قرآن, وزير محترم  آموزش و پرورش مسئول آموزش آموزش قرآن کشور است.

سياست های ابلاغي مقام معظم رهبری مقدم بر اجرای طرح و برنامه های سليقه ای هم چون طرح ملی حفظ قرآن ( ! ) است. مديران قرآني آموزش و پرورش طبق چه اصلی به اين گونه فعاليت ها می پردازند در حالی که آموزش و پرورش عهده دار آموزش عمومی قرآن کشور است.

دبيرخانه آموزش عمومی قرآن آموزش و پرورش, نبايد قبل از تصويب اهداف خود, اقدام به توزيع ميلياردها تومان اعتبارات قرآنی آن هم در خارج از فعاليت های مربوط به آموزش عمومی قرآن هزينه کند در حالی که چشم خود را بر روی کوهی از مشکلات موجود بسته است.

آيا سزاوار است اسناد بالادستی روی کاغذ باقی بماند و طرح های بی ربط و سليقه ای, با صدها ميليارد تومان هزينه, اعتبارات و فرصت های گران بهای هزاران نفر نيروی انسانی آموزش و پرورش کشور را معطل خود کند ؟

بدون برنامه ريزی و عزم ملی تحولی در آموزش و پرورش اتفاق نخواهد افتاد.

تحول در آموزش و پرورش به عزم ملی نيازمند است. آموزش عمومی قرآن يعنی برنامه ريزی و اجرای بند 4-4 ابلاغيه مقام معظم رهبری درباره سياست های کلی ايجاد تحول در آموزش و پرورش, راه کار 1-3 سند تحول بنيادين آموزش و پرورش و نظارت بر حسن اجرای آن و پشتيبانی و حمايت  از موفقيت های بدست آمده

هم اكنون آموزش عمومی قرآن با مشکلات فراوانی رو به رو است و تا برای حل اين آسيب ها و مشکلات راه حل جدی پيدا نشود پرداختن به کارهاي سليقه اي دور از عقل و منطق و برخلاف قوانين و مقررات و اسناد بالادستی است.

در طول سال های پس از انقلاب برای فعاليت های قرآنی طرح و برنامه های زيادی ارائه شده, اعتبارات فراوانی هم هزينه شده است. علی القاعده الآن بايد جايگاه درس قرآن بايد خيلی بالا باشد. اما چرا نيست.

به خاطر اين که معمولاَ مديران به فکر برنامه های رسمی و ارتقای وضعيت موجود نيستند, زيرا اين برنامه ها اسم و رسمی را برای ايشان به دنبال نخواهد داشت. حتی شورای عالی آموزش و پرورش هم حضور چشم گيری در  اين زمينه نداشته است, چه در بررسی دقيق اسناد بالادستی  و چه در تصويب کارشناسی شده و به موقع اسناد و چه در نظارت بر اجرای آن توسط حوزه های ذی ربط.

چرا صدای زنگ قرآن مدارس شنيده نمی شود ؟

چرا كسي صداي زنگ قرآن مدارس ابتدايي را نمي شنود ؟

چرا مصوبات  ۶۷۷ و ۸۶۱ شوراي عالي آموزش و پرورش اجرا نمي شود ؟

چرا به توانمندي بالقوه ي آموزگاران دوره ابتدايي در تدريس قرآن ايمان نداريم ؟

چرا فكر مي كنيم هر كس فارغ التحصل رشته ي معارف است مي تواند در دوره ي ابتدايي تدريس كند ؟

چرا با وجود كمبود اعتبارات، براي يك زنگ قرآن به دو نفر حقوق داده مي شود ؟

چرا در تقليل ساعات كار معلمان با سابقه ي ۲۰ سال به بالا، بر خلاف قانون درس قرآن حذف مي شود ؟ 

چرا تقويت جايگاه زنگ رسمي قرآن مدارس جزء موضوعات و فعاليت هاي قرآني مسئولان ذي ربط قرار نمي گيرد؟

طبق مصوبه هاي جلسات ۶۷۷ و ۸۶۱ شوراي عالي آموزش و پرورش، تدريس قرآن در دوره ي ابتدايي و حتي مدارس قرآني بر عهده ي آموزگار پايه است؛ با اين حال اطلاع كامل داريم كه درس رسمي آموزش قرآن به افراد فاقد صلاحيت علمي و حرفه اي سپرده شده است.

تاسف بار است كه فكر مي كنيم هر كس فارغ التحصيل رشته ي معارف قرآني است، مي تواند وارد كلاس ابتدايي شود و بدون آن كه ويژگي دانش آموزان اين دوره و نيز روش تذريس قرآن ابتدايي را كه متناسب با سواد و توان مندي هاي اموزگاران تاليف شده است، تدريس كند.

و اين در حالي است كه طبق قانون درس قرآن تنها درسي است كه فقط بايد توسط آموزگار پايه تدريس شود. حتي در مدارس غير انتفاعي و شاهد.

طبق همين قانون معلماني كه سابقه ي كار آن ها بيش از بيست سال است و تقليل ساعات كاري شامل آنان مي شود نيز نمي توانند درس قرآن را به شخص ديگري واگذار كنند و بايد خودشان اين درس را تدريس كنند.

اما تنها درسي كه براي تقليل ساعات اين دوستان در نظر گرفته مي شود درس قرآن است.

طبق مصوبه ي شوراي عالي آموزش و پرورش هيچ يك از  5 هزار نيروی انسانی كه از سال تحصيلی جاری به منظور فعاليت در مدارس قرآن به كار گرفته شده‌اند، از حافظان و قاريان قرآن و با مدارك فوق‌ ليسانس و بالاتر هستند حق تدريس در زنگ قرآن مدارس ابتدايي و حتي مدارس قرآني را ندارند.

انتظار اين بود با وجود بيش از ۴۰۰ هزار كلاس درس در دوره ي ابتدايي كه هريك در هفته سه زنگ قرآن دارند، پشتيباني و ارتقاي سطح كمي و كيفي اين درس نسبت به ساير ددروس و نيز نظارت بر حسن اجراي اين كلاس ها و اعمال قوانين و مصوبات، جزء اولويت وظايف مسئولان محترم قرار گيرد . . . .

بدوم كارشناسي هرگز ...

هر طرح و برنامه اي بايد ابتدا كارشناسي شود تا قابليت دفاع و سپس اجرا پيدا كند. كم نيستند طرح و برنامه هاي قرآني كه داراي اين ويژگي نيستند ولي اجرا مي شوند و وقت و انرژي و سرمايه هاي انساني را معطل خود مي كنند.

چه بايد كرد ؟

با توجه به وظيفه خطير آموزش و پرورش به عنوان دبيرخانه آموزش عمومي قرآن کريم کشور, نظام مديريت فعاليت هاي قرآني آموزش و پرورش نيازمند باز مهندسي جدي است. از اين رو براي تحقق اسناد بالا دستی و نيز منويات مقام معظم رهبري پيشنهاد می شود تاسيس مرکزی با عنوان مرکز توسعه آموزش عمومی قرآن در وزارت آموزش و پرورش با مديريت مقام عالی وزارت متبوع تشکيل و سامان دهی و بهسازی کليه فعاليت های قرآنی را به عنوان مهم ترين محور فعاليت های قرآنی ضروری است.

اين مرکز وظيفه برنامه ريزی, نظارت و پشتيبانی از آموزش عمومی قرآن را بر عهده خواهد داشت و هر گونه فعاليتی را مبتني بر سند تحول بنيادين آموزش و پرورش ارزيابی و اجرا کرده و نيز کليه طرح هاي قرآني قبلي و فعلي مبتني بر اسناد بالادستي بازنگري و ارزيابي خواهد کرد.

يکی از مسائل مهمی که بايد مورد توجه جدی اين مرکز قرار گيرد ارتقاي دانش و مهارت حرفه اي معلمان و دبيران قرآن با توجه به اصل خود باوري در آموزش و پرورش به عنوان اولويت اول تحول بنيادين خواهد بود.

ساماندهي و به کارگيري بهينه منابع انساني مجرب با هدف افزايش اثر بخشي فعاليت هاي قرآني در تقويت جايگاه وزارت آموزش و پرورش به عنوان مسئول آموزش عمومي قرآن کشور البته با اتکاء به ظرفيت هاي فراوان درون آموزش و پرورش که همواره ناديده گرفته شده است.

از امور مهم در تحول بنيادين بايد توسعه و تقويت کارکرد پرورشي در فعاليت هاي قرآني آموزش و پرورش با بازبيني و باز تعريف ساختار، محتوا، ترکيب نيروي انساني و فعاليت هاي پرورشي و تشکيلات مرتبط با آن و ارزيابي اجراي هر يک از آن ها باشد.

استفاده مطلوب از ظرفيت هاي قانوني دارالقرآن ها, مدارس تخصصي قرآن و ... در جهت  توسعه مشارکت فعال دانش آموزان براي انجام فعاليتهاي قرآني و به کارگيري ظرفيت ها و امکانات ساير سازمانهاي دولتي و غيردولتي و نهادهاي فرهنگي در اين زمينه آموزش عمومی قرآن بايد مورد بازنگری و توجه جدی قرار گيرد.

از امور مهم گسترش دامنه شادابي و نشاط و سلامت در دانش آموزان از طريق تقويت و تعميم برنامه هاي قرآني, در سطح مدارس است که به هماهنگي با ساير تشکلها و نهادهاي اجتماعي براي افزايش بهره وري  اين برنامه ها نيازمند است.

در حوزه توجه به مشارکت بخش خصوصی کارهای زيادی می توان انجام داد؛ همواره افزايش سهم بخش غير دولتي در آموزش قرآن رسمي و فوق برنامه مورد بی مهری قرار گرفته است که البته با گسترش و تقويت آن در استان و مناطق به توسعه و تقويت وضعيت قرآنی مدارس خواهد انجاميد.

هم چنين ارتقای سطح مشارکت خيرين قرآني براي بهبود کيفيت آموزش ها و فعاليت هاي قرآني کشور از ضروريات است که مورد بی توجهی است.

اجراي مصوبه واگذاري اختيارات برنامه هاي درسي و فوق برنامه به استان ها به تناسب ظرفيت ها و توانايي ها با ايجاد شبکه پشتيباني و نظارتي نياز به برنامه ريزی و نظارت جدی دارد و در اين زمينه شورای عالی آموزش و پرورش بايد مشارکت داشته باشند.

و نيز جلب مشارکت قرآني بخش هاي غير دولتي در انجام امور مربوط به توليد، چاپ و توزيع مواد و منابع آموزشي در چارچوب سياست هاي آموزش و پرورش با تاکيد بر سياست توليد بسته هاي آموزشي و سياست چند تاليفي زمينه تحول بنيادين را فراهم می آورد.

کاستن از حجم ( چگالي ) برنامه ها و فعاليت هاي قرآني در جهت ارتقاي کيفيت يادگيري از اهم واجبات فعاليت های قرآنی است.

هم چنين موضوعيت قائل شدن براي هويت هاي اختصاصي در کنار هويت مشترک دانش آموزن با ايجاد انعطاف در برنامه هاي قرآني از طريق اجراي الگوي برنامه درسي سه وجهي الزامي( تجويزي)، انتخابي ( نيمه تجويزي)، اختياري(غير تجويزي) موافق مباني نظري سند تحول در اين زمينه از نکات مهم تحول بنيادين خواهد بود.

از استلزامات تحول بنيادين تضمين کيفيت و پايش دقيق و نظام مند برنامه درسی قرآن و فعاليت های فوق برنامه اي قرآن دانش آموزان با اتخاذ تدابير لازم است.

تقويت برنامه هاي فرهنگي - قرآني مدارس بايد به تکوين و توسعه شايستگي هاي قرآني و خلاقيت دانش آموزان کمک کند. و نيز تنوع بخشي فعاليت هاي قرآني و استفاده بهينه از ظرفيت و امکانات بخش و افزايش کيفيت آن ها به افزايش کارايي بيروني و اثر بخشي آموزش عمومي قرآن و فعاليت هاي قرآني کمک می کند.

براي پاسخ گويي به نياز مدارس درباره توليد و توزيع مناسب و به موقع امکانات و ابزار آموزشی و کمک آموزشی, احياي بخش هايي مانند دفتر تکنولوژي  از امور واجب است. و نيز استفاده موثر از ظرفيت هاي برون سازمانی مانند رسانه ملي, در گسترش و توسعه فرهنگ آموزش قرآن لازم است.

به منظور افزايش ميزان مشارکت خانواده ها در آموزش ها و فعاليت هاي قرآني و تربيتي مدرسه، برگزاري دوره هاي آموزشي اثر بخش و ارائه خدمات مشاوره اي به خانواده ها براي همسوسازي اهداف و برنامه هاي قرآني خانواده و مدرسه به تقويت انجمن هاي اولياء و مربيان خواهد انجاميد.

توسعه فرصت هاي دسترسي به آموزش هاي قرآني با کيفيت مطلوب براي دانش آموزان داراي نياز هاي ويژه ( تيز هوشان و استثنائي ) از طريق بازنگري عملکرد آموزش و پرورش در اين عرصه به تحقق عدالت آموزشی کمک خواهد کرد.

گسترش ارتباط و تعامل با سازمان ها, نهادها و تشكلهاي قرآني و تقويت نقش و جايگاه آن ها در فرايند تصميم سازي و انتقال تجارب موفق در مدارس, نيازمند برنامه ريزی و عزم جدی است.

ارتقاي منزلت حرفه اي معلمان و دبيران قرآن و حمايت مادي و معنوي از مديران، معلمان و دانش آموزان خلاق و نوآور در فعاليت هاي قرآني را می توان نقطه عطفی در مشارکت فرهنگيان و دانش آموزان در تحول بنيادين دانست.

اقدامات  انجام شده در زمينه بهره برداري از فن آوري‏هاي نوين آموزشي و تاسيس مدارس هوشمند قرآني و ساماندهي اين اقدامات در جهت افزايش  اثر بخشي فرايند ياددهي – يادگيري قرآن نييازمند بازنگري و بهسازی است.

فضاهاي آموزشي متناسب با مقتضيات و الزامات فعاليت هاي قرآني، با تاکيد بر استفاده از فن آوري نوين ساخت و تجهيز فضاهاي آموزشي با رعايت الگوي معماري اسلامي- ايراني نيازمند طراحي، توسعه ، ساخت و تجهيز است.

در عرصه بين الملل نيز توسعه روابط و همکاري هاي قرآني البته با پيش بيني ساختار تشکيلاتي متناسب با آن می تواند نقش موثری در توسعه و پيشرفت فعاليت های قرآنی کشور داشته باشد.

و هم چنين ساماندهي مدارس خارج از کشور در جهت افزايش جاذبه و ارتقاء سطح کارآئي و اثربخشي اين مدارس در آموزش و فعاليت هاي قرآني از امور لازم است که تقريباً به فراموشی سپرده شده است.